USALAMA BARABARANI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari - Maana na miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari
- Kutambua miktadha ambapo usikilizaji wa kupata habari hufanyika
- Kusikiliza na kuelewa taarifa za usalama barabarani zinazotangazwa kwenye vyombo vya habari

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari
- Kutambua miktadha ambapo usikilizaji wa kupata habari hutokea (kusikiliza taarifa ya habari, mihadhara, viwandani, hospitalini)
- Kusikiliza taarifa kuhusu usalama barabarani

Je, kwa nini ni muhimu kusikiliza habari kwa makini?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 68
- Vifaa vya kidijitali
- Michoro ya usalama barabarani
- Chati

Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari - Kutambua miktadha - Kusikiliza taarifa

Kusoma

Kusoma kwa Mapana - Umuhimu na vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza umuhimu wa kusoma kwa mapana
- Kujadili vipengele mbalimbali vya kuzingatia katika kusoma kwa mapana
- Kusoma na kuelewa sheria na kanuni za usalama barabarani kutoka vyanzo mbalimbali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza umuhimu wa kusoma kwa mapana (kukuza msamiati, kuimarisha ufahamu, kuongeza maarifa)
- Kujadili na wenzake vipengele vya kusoma kwa mapana (kutambua msamiati, kutambua ujumbe, kuandika muhtasari)

Je, kusoma kwa mapana kuna umuhimu gani?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 73
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi
- Chati

Kueleza umuhimu wa kusoma kwa mapana - Kujadili vipengele - Kusoma matini

Kuandika

Ratiba - Maana na umuhimu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ratiba ili kuipambanua
- Kujadili umuhimu wa ratiba katika maisha ya kila siku
- Kupanga shughuli zako za kila siku kwa kutumia ratiba ili kuepuka ajali na hatari

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutumia kamusi au kifaa cha kidijitali kupata maana ya ratiba
- Kutambua mambo ambayo yanaifanya ratiba kuwa utungo wa kiuamilifu
- Kusakura mtandaoni au kusoma vitabuni umuhimu wa ratiba

Je, ratiba ina umuhimu gani maishani?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 76
- Kamusi
- Mfano wa ratiba
- Vifaa vya kidijitali

Kueleza maana ya ratiba - Kujadili umuhimu wa ratiba - Kutambua sifa za ratiba

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya kutenda
Kusikiliza kwa Kupata Habari - Vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutenda
- Kuelezea vitendo vya usalama barabarani kwa kutumia kauli ya kutenda

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafiti maana ya mnyambuliko wa vitenzi vitabuni au mtandaoni
- Kuchunguza vitendo vinavyofanyika katika michoro na kueleza kwa kauli ya kutenda
- Kutambua vitenzi katika kauli ya kutenda (vitenzi vilivyo katika hali asili - mzizi na kiishio)

Je, kauli ya kutenda ni kauli ya aina gani?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 78
- Michoro ya vitendo
- Chati ya kauli ya kutenda
- Kadi maneno
Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 69
- Vifaa vya kidijitali
- Mgeni mwalikwa
- Chati ya vipengele

Kutambua vitenzi vya kauli ya kutenda - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

Kusoma

Kusoma kwa Mapana - Kusoma na kutambua ujumbe

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini ya kujichagulia akizingatia ujumbe na msamiati
- Kutambua ujumbe katika matini aliyoisoma
- Kusoma na kuelewa ishara na alama za barabarani kutoka vyanzo mbalimbali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua matini ya kujichagulia kuhusu usalama barabarani (andishi au ya kidijitali) na kuisoma
- Kutambua ujumbe katika matini aliyoisoma
- Kuandika msamiati aliojifunza katika matini aliyosoma na maana yake

Je, unazingatia nini unapochagua matini ya kusoma?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 73
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

Kusoma matini ya kujichagulia - Kutambua ujumbe - Kuandika msamiati na maana

Kuandika

Ratiba - Vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya ratiba ili kuvibainisha
- Kutambua vipengele vya ratiba katika kielelezo
- Kuandika ratiba ya shughuli za uhamasishaji wa usalama barabarani shuleni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusakura mtandaoni ili kusoma mifano ya ratiba
- Kujadili vipengele vya ratiba (ujumbe, muundo, mtindo) akishirikiana na wenzake
- Kutazama kielelezo cha ratiba na kutambua vipengele vyake

Je, tunazingatia nini tunapoandika ratiba?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 77
- Kielelezo cha ratiba
- Chati ya vipengele vya ratiba
- Vifaa vya kidijitali

Kutambua vipengele vya ratiba - Kuchambua kielelezo - Kujadili

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya kutendea

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendea
- Kutambua vitenzi katika kauli ya kutendea
- Kuelezea vitendo vya kusaidiana katika usalama barabarani kwa kutumia kauli ya kutendea

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuchunguza vitendo vinavyofanyika katika michoro na kueleza kwa kauli ya kutendea
- Kutambua viambishi vya mnyambuliko katika kauli ya kutendea (-i-, -e-, -li-, -le-)
- Kutunga sentensi akitumia vitenzi katika kauli ya kutendea

Je, kauli ya kutendea inatofautiana vipi na kauli ya kutenda?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 80
- Michoro ya vitendo
- Chati ya kauli ya kutendea
- Kadi maneno

Kutambua vitenzi vya kauli ya kutendea - Kutunga sentensi - Kugeuza vitenzi

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari - Kudondoa habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusikiliza matini na kudondoa habari muhimu
- Kuwasilisha habari alizozipata kwa wenzake
- Kusikiliza na kushiriki katika kampeni za usalama barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza matini kuhusu usalama barabarani kutoka kwa mwalimu au kifaa cha kidijitali
- Kudondoa habari muhimu na kuziwasilisha kwa wenzake
- Kujibu maswali kuhusu habari alizozisikiliza

Je, unapata habari gani muhimu unaposikiliza taarifa za usalama barabarani?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
- Chati

Kusikiliza na kudondoa habari - Kuwasilisha habari - Kujibu maswali

Kusoma

Kusoma kwa Mapana - Kuandika muhtasari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika muhtasari wa matini aliyosoma ili kurahisisha uelewa
- Kutumia msamiati aliojifunza katika sentensi
- Kuandika muhtasari wa sheria za usalama barabarani kwa lugha rahisi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma matini ya kujichagulia kuhusu usalama barabarani
- Kutoa muhtasari wa matini aliyoisoma na kuwasilisha kwa wenzake
- Kutumia ipasavyo msamiati aliojifunza katika sentensi
- Kuweka rekodi ya aliyosoma katika kijitabu

Je, muhtasari wa matini unakusaidiaje kuelewa ujumbe?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 74
- Matini mbalimbali
- Kamusi
- Karatasi za kuandikia

Kuandika muhtasari - Kutunga sentensi kwa msamiati mpya - Kuweka rekodi

Kusoma

Kusoma kwa Mapana - Kuandika muhtasari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika muhtasari wa matini aliyosoma ili kurahisisha uelewa
- Kutumia msamiati aliojifunza katika sentensi
- Kuandika muhtasari wa sheria za usalama barabarani kwa lugha rahisi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma matini ya kujichagulia kuhusu usalama barabarani
- Kutoa muhtasari wa matini aliyoisoma na kuwasilisha kwa wenzake
- Kutumia ipasavyo msamiati aliojifunza katika sentensi
- Kuweka rekodi ya aliyosoma katika kijitabu

Je, muhtasari wa matini unakusaidiaje kuelewa ujumbe?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 74
- Matini mbalimbali
- Kamusi
- Karatasi za kuandikia

Kuandika muhtasari - Kutunga sentensi kwa msamiati mpya - Kuweka rekodi

Kuandika

Ratiba - Uandishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika ratiba kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kuwasilisha ratiba aliyoandika ili wenzake waitolee maoni
- Kuandika ratiba ya kikao cha kuwahamasisha wanafunzi kuhusu usalama barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika ratiba ya kikao cha kuwahamasisha wanafunzi kuhusu usalama barabarani akizingatia vipengele vifaavyo
- Kutumia kifaa cha kidijitali kuwatumia wenzake ratiba aliyoiandika ili waisome na kuitolea maoni
- Kuiandika upya ratiba yake akizingatia maoni ya wenzake

Je, unazingatia nini unapoandika ratiba?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 77
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za kuandikia
- Mfano wa ratiba

Kuandika ratiba - Kuwasilisha ratiba - Kutoa maoni na kuboresha

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya kutendwa na kutendewa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kuelezea matukio ya usalama barabarani kwa kutumia kauli za mnyambuliko mbalimbali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuchunguza vitendo vinavyofanyika katika michoro na kueleza kwa kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua viambishi vya mnyambuliko (-w- kwa kutendwa, -liw-/-lew- kwa kutendewa)
- Kubadilisha sentensi kutoka kauli moja hadi nyingine
- Kutunga sentensi kuhusu usalama barabarani akitumia kauli zote nne

Je, kauli ya kutendwa na kutendewa zinatofautiana vipi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 82
- Michoro ya vitendo
- Chati ya kauli za mnyambuliko
- Jedwali la kauli

Kutambua vitenzi vya kauli ya kutendwa na kutendewa - Kubadilisha sentensi - Kutunga sentensi

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi - Kauli ya kutendwa na kutendewa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kuelezea matukio ya usalama barabarani kwa kutumia kauli za mnyambuliko mbalimbali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuchunguza vitendo vinavyofanyika katika michoro na kueleza kwa kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua viambishi vya mnyambuliko (-w- kwa kutendwa, -liw-/-lew- kwa kutendewa)
- Kubadilisha sentensi kutoka kauli moja hadi nyingine
- Kutunga sentensi kuhusu usalama barabarani akitumia kauli zote nne

Je, kauli ya kutendwa na kutendewa zinatofautiana vipi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 82
- Michoro ya vitendo
- Chati ya kauli za mnyambuliko
- Jedwali la kauli

Kutambua vitenzi vya kauli ya kutendwa na kutendewa - Kubadilisha sentensi - Kutunga sentensi

KUKABILIANA NA MABADILIKO YA MAISHA YA KIBINAFSI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupambanua - Ujumbe na msamiati

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupambanua ili kuitofautisha na aina nyingine za kusikiliza
- Kutambua vipengele vya kuzingatia katika kusikiliza kwa kupambanua
- Kutumia stadi za kusikiliza kwa kupambanua katika mazungumzo ya kila siku kama vile familia na shuleni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutazama mchoro wa mzungumzaji na wasikilizaji na kujadili kinachoendelea
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupambanua
- Kutafiti vitabuni au kwenye mtandao salama vipengele vya kuzingatia katika kusikiliza kwa kupambanua

Je, kusikiliza kwa kupambanua kunakusaidiaje kuelewa mazungumzo vizuri?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 84
- Chati
- Vifaa vya kidijitali

Kuuliza na kujibu maswali - Kujadili vipengele vya kusikiliza kwa kupambanua - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Mbinu ya kurashia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mbinu ya kurashia katika usomaji ili kuitofautisha na mbinu nyingine za usomaji
- Kutambua vipengele vya kuzingatia katika usomaji wa kurashia
- Kutumia mbinu ya kurashia kusoma habari haraka kama vile magazeti na matangazo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu kifupi na kutambua anwani, maneno yaliyokolezwa rangi na yaliyopigiwa mstari
- Kueleza maana ya usomaji wa kurashia
- Kutafiti vitabuni au kwenye mtandao salama vipengele vya kusoma kwa kurashia

Je, mbinu ya kurashia inakusaidiaje kupata habari haraka?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 87
- Vifungu mbalimbali
- Chati

Kusoma kwa kutambua habari muhimu - Kujibu maswali - Kujadili vipengele vya kurashia

Kuandika

Uhariri - Kuhariri matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kuhariri ili kuipambanua
- Kutambua hatua za kuzingatia katika uhariri wa matini
- Kutumia ujuzi wa kuhariri kuboresha insha na barua katika maisha ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma matini mbili; moja isiyohaririwa na nyingine iliyohaririwa
- Kutambua tofauti kati ya matini hizo mbili
- Kueleza maana ya kuhariri kwa kutumia kamusi

Je, kuhariri matini kunasaidiaje kuboresha maandishi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 90
- Chati za matini
- Kamusi

Kutambua makosa katika matini - Kulinganisha matini mbili - Kujadili maana ya uhariri

Matumizi ya Lugha

Ukanushaji - Wakati uliopita

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ukanushaji ili kuipambanua
- Kutambua viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopita
- Kutumia ukanushaji wa wakati uliopita kueleza mambo ambayo hayakutokea kama vile "Sikuenda shuleni jana"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma sentensi za uyakinishi na ukanushaji katika jedwali
- Kutambua tofauti kati ya sentensi hizo
- Kueleza maana ya ukanushaji

Je, ukanushaji una umuhimu gani katika mawasiliano?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 93
- Jedwali la sentensi
- Kadi maneno

Kutambua viambishi vya ukanushaji - Kulinganisha sentensi - Kujaza pengo

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupambanua - Viziada lugha na kiimbo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua viziada lugha na kiimbo katika mazungumzo
- Kuchambua mielekeo ya mzungumzaji kutokana na kiimbo na toni
- Kutumia ujuzi wa kutambua kiimbo kuelewa hisia za wazungumzaji katika mazungumzo ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza matini kutoka kwa mwalimu au kifaa cha kidijitali kuhusu mabadiliko ya maisha ya kibinafsi
- Kutambua vipengele vya kusikiliza kwa kupambanua kama vile ujumbe, msamiati, viziada lugha na kiimbo
- Kueleza maana za maneno kulingana na matini aliyoisikiliza

Je, kiimbo na viziada lugha vinakusaidiaje kuelewa hisia za mzungumzaji?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Chati

Kusikiliza na kutambua vipengele - Kueleza maana za maneno - Kujadili mielekeo ya mzungumzaji

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina - Vipengele vya kurashia
Uhariri - Hatua na kanuni za uhariri

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini kwa kutumia mbinu ya kurashia akizingatia anwani, utangulizi na hitimisho
- Kutambua taarifa muhimu katika matini
- Kutumia mbinu ya kurashia kusoma nyaraka ndefu na kupata ujumbe haraka

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma matini kuhusu uchaguzi wa viongozi wa wanafunzi kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kutambua maneno yaliyokolezwa rangi, yaliyopigiwa mstari na yaliyoandikwa kwa herufi za mlazo
- Kuandika ujumbe uliojitokeza katika matini

Je, unazingatia nini unapopitia matini kwa kurashia?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 88-89
- Matini mbalimbali
- Magazeti
Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 91
- Matini ya mwalimu
- Chati

Kusoma kwa kurashia - Kutambua taarifa muhimu - Kuandika ujumbe

Matumizi ya Lugha

Ukanushaji - Wakati uliopo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kugeuza sentensi za uyakinishi kuwa za ukanushaji katika wakati uliopo
- Kutumia ukanushaji wa wakati uliopo kueleza hali ya sasa kama vile "Sisomi gazeti leo"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma sentensi za uyakinishi na ukanushaji katika wakati uliopo
- Kutambua viambishi ha-, hu- na si- katika ukanushaji
- Kutambua mabadiliko ya kiishio cha kitenzi kuwa -i

Je, viambishi vipi vinatumika katika ukanushaji wa wakati uliopo?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 95-96
- Jedwali la sentensi
- Kadi maneno

Kutambua viambishi vya ukanushaji - Kugeuza sentensi - Kutunga sentensi

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupambanua - Kushiriki kikao

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki kikao cha kusikiliza kwa kupambanua
- Kujadili mielekeo kuhusu ujumbe kutokana na msamiati, viziada lugha na kiimbo
- Kutumia stadi za kusikiliza kwa kupambanua katika mikutano na majadiliano ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa kikao cha kusikiliza kwa kupambanua na wenzake
- Kuzungumza kwa zamu ili kila mmoja apate nafasi ya kusikiliza
- Kutumia viziada lugha, kiimbo na toni ifaayo katika uzungumzaji

Je, umefanya nini ili kupata ujumbe uliowasilishwa na wenzako?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 86
- Vifaa vya kidijitali
- Chati

Kushiriki kikao - Kujadili mielekeo - Kutathmini uzungumzaji wa wenzake

Kusoma

Kusoma kwa Kina - Kutumia mbinu ya kurashia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini mbalimbali kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kuandika ujumbe ulioupata katika shajara kwa marejeleo ya baadaye
- Kutumia mbinu ya kurashia kupitia vitabu na nyaraka haraka katika maktaba na ofisi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusakura kwenye mtandao salama au kutafuta maktabani matini kuhusu mabadiliko ya maisha
- Kusoma matini hizo kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kuandika ujumbe ulioupata katika shajara yake

Je, mbinu ya kurashia inakusaidiaje kupata habari haraka katika matini ndefu?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 89
- Mtandao salama
- Matini mbalimbali
- Shajara

Kusoma kwa kurashia - Kuandika ujumbe - Kuwasilisha kwa wenzake

Kuandika

Uhariri - Kuhariri matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuhariri matini kwa kuzingatia kanuni za uhariri
- Kutoa na kupokea maoni kuhusu uhariri wa matini
- Kutumia ujuzi wa uhariri kuboresha kazi zake za uandishi kama vile insha na barua

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuhariri sentensi na vifungu vyenye makosa
- Kubadilishana na mwenzake vifungu walivyoandika na kuvihariri
- Kusakura kwenye mtandao salama na kutafuta makala ya kuhariri

Je, uhariri unasaidiaje kuboresha mawasiliano ya kimaandishi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 92
- Matini zenye makosa
- Vifaa vya kidijitali

Kuhariri sentensi na vifungu - Kubadilishana kazi na wenzake - Kuhariri makala

Matumizi ya Lugha

Ukanushaji - Wakati ujao

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kugeuza sentensi za uyakinishi kuwa za ukanushaji katika wakati ujao
- Kutumia ukanushaji wa wakati ujao kueleza mipango ambayo haitafanyika kama vile "Sitakwenda safarini kesho"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma sentensi za uyakinishi na ukanushaji katika wakati ujao
- Kutambua viambishi si-, hu- na ha- katika ukanushaji wa wakati ujao
- Kugeuza sentensi na kutunga sentensi mpya

Je, viambishi vipi vinatumika katika ukanushaji wa wakati ujao?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 98-99
- Jedwali la sentensi
- Kadi maneno

Kutambua viambishi vya ukanushaji - Kugeuza sentensi - Kutunga sentensi

KUDHIBITI TAKA KATIKA MAZINGIRA

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo - Maana na miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uzungumzaji wa papo kwa hapo ili kuutofautisha na aina nyingine za mazungumzo
- Kutambua miktadha ambapo uzungumzaji wa papo kwa hapo hutokea katika jamii
- Kutumia ujuzi wa uzungumzaji wa papo kwa hapo katika hafla kama vile harusi, maabadi na mikutano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutazama mchoro wa mwanafunzi anayezungumza mbele ya darasa na kujadili kinachoendelea
- Kueleza maana ya uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kutafiti miktadha ambapo uzungumzaji wa papo kwa hapo hutokea

Je, uzungumzaji wa papo kwa hapo hutokea katika miktadha ipi katika jamii yako?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 101
- Michoro
- Chati

Kueleza maana ya uzungumzaji wa papo kwa hapo - Kutambua miktadha - Kujadili

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha - Kifungu cha maelezo
Uandishi wa Kiuamilifu - Notisi (Maana na umuhimu)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa ufasaha na umuhimu wake
- Kusoma kifungu cha maelezo akizingatia matamshi bora
- Kutumia ujuzi wa kusoma kwa ufasaha kusoma matangazo na habari mbele ya watu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kukumbushana maana ya kusoma kwa ufasaha
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha kama vile matamshi bora, kiwango kifaacho cha sauti, kasi ifaayo na viziada lugha
- Kusikiliza rekodi za watu wanaosoma kwa ufasaha

Je, unazingatia nini unaposoma kifungu cha maelezo kwa ufasaha?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 106
- Rekodi za usomaji
- Vifaa vya kidijitali
Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 108
- Mifano ya notisi

Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha - Kusikiliza rekodi - Kutambua vipengele

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno - Vielezi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vielezi ili kuvipambanua na aina nyingine za maneno
- Kutambua vielezi katika sentensi na vifungu
- Kutumia vielezi kueleza zaidi kuhusu vitendo kama vile "Alitembea polepole" au "Alifika mapema"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma sentensi zenye maneno yaliyokolezwa rangi na kutambua aina yake
- Kueleza maana ya vielezi
- Kutafiti vitabuni au kwenye mtandao salama kuhusu matumizi ya vielezi

Je, vielezi huwa na matumizi yapi katika sentensi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 111
- Jedwali la sentensi
- Kamusi

Kutambua vielezi katika sentensi - Kueleza maana ya vielezi - Kujadili matumizi

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo - Umuhimu na kanuni

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili umuhimu wa uzungumzaji wa papo kwa hapo katika kukuza stadi ya kuzungumza
- Kutambua kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kutumia kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo kuongea kwa ujasiri mbele ya watu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili umuhimu wa uzungumzaji wa papo kwa hapo kama vile kukuza ukakamavu, kuimarisha uwazi na kusaidia kupanga mawazo vyema
- Kutafiti kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo kama vile kubaini mada, kudhihirisha ukakamavu na kuilenga hadhira

Je, uzungumzaji wa papo kwa hapo una umuhimu gani katika maisha ya kila siku?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 103-104
- Chati
- Vifaa vya kidijitali

Kujadili umuhimu - Kutambua kanuni - Kuwasilisha matokeo

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha - Kasi na kiimbo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu cha maelezo akizingatia kasi ifaayo
- Kusoma kifungu cha maelezo akizingatia kiimbo na kiwango kifaacho cha sauti
- Kutumia kasi na kiimbo kifaacho kusoma matini mbele ya watu katika mikutano na hafla

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu uchafuzi wa maji akizingatia matamshi bora, kiwango kifaacho cha sauti na kasi ifaayo (maneno sahihi yasiyopungua 125 kwa dakika)
- Kupimiana muda wa kusoma na mwenzake
- Kutoa maoni kuhusu usomaji wa wenzake

Je, kasi na kiimbo vinasaidiaje katika usomaji wa kifungu cha maelezo?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 107
- Vifungu vya maelezo
- Saa

Kusoma kwa kasi ifaayo - Kupimiana muda - Kutoa maoni

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu - Notisi (Vipengele)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kuandika notisi
- Kutambua ujumbe, mtindo na umbo la notisi
- Kutumia vipengele vya notisi kuandika matangazo rasmi shuleni na katika jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafiti vitabuni au kwenye mtandao salama vipengele vya kuzingatia katika kuandika notisi
- Kujadili vipengele vya notisi kama vile ujumbe, mtindo na umbo
- Kusoma mfano wa notisi na kutambua vipengele vyake

Je, vipengele vipi huzingatiwa katika kuandika notisi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 109-110
- Mifano ya notisi
- Chati

Kutafiti vipengele - Kusoma mfano wa notisi - Kutambua vipengele

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno - Viunganishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya viunganishi ili kuvipambanua na aina nyingine za maneno
- Kutambua viunganishi katika sentensi na vifungu
- Kutumia viunganishi kuunganisha mawazo katika mazungumzo na maandishi kama vile "na", "lakini", "kwa sababu"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma sentensi zenye viunganishi vilivyokolezwa rangi
- Kueleza maana ya viunganishi
- Kutafiti vitabuni au kwenye mtandao salama kuhusu matumizi ya viunganishi

Je, viunganishi vinatumika vipi katika lugha?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 113
- Jedwali la sentensi
- Kamusi

Kutambua viunganishi - Kueleza maana - Kujadili matumizi

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo - Kushiriki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki katika uzungumzaji wa papo kwa hapo akizingatia kanuni zifaazo
- Kutoa na kupokea maoni kuhusu uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kutumia stadi za uzungumzaji wa papo kwa hapo katika hafla za shule na jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kushiriki uzungumzaji wa papo kwa hapo kuhusu njia za kudhibiti taka katika mazingira
- Kuchagua kijikaratasi chenye mada na kuifanyia uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kutoa maoni kwa wenzake kuhusu uzungumzaji wao

Je, unazingatia nini unaposhiriki uzungumzaji wa papo kwa hapo?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 105
- Vijikaratasi vya mada
- Chati

Kushiriki uzungumzaji - Kutoa na kupokea maoni - Kutathmini

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha - Viziada lugha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu cha maelezo akizingatia viziada lugha
- Kujenga mazoea ya kusoma kwa ufasaha kifungu cha maelezo
- Kutumia viziada lugha kusoma matini kwa mvuto na ushawishi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha maelezo akizingatia viziada lugha mwafaka
- Kutafiti vifungu zaidi vya maelezo katika mtandao salama au vitabuni na kuvisoma kwa kuzingatia vipengele vya kusoma kwa ufasaha
- Kutolewa maoni na wenzake kuhusu usomaji wake

Je, viziada lugha vinasaidiaje katika kusoma kwa ufasaha?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 107
- Vifungu vya maelezo
- Mtandao salama

Kusoma kwa viziada lugha - Kutafiti vifungu - Kutolewa maoni

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu - Notisi (Kuandika)
Aina za Maneno - Vihusishi na vihisishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika notisi kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kujenga mazoea ya kuandika notisi ili kurahisisha mawasiliano
- Kutumia ujuzi wa kuandika notisi kutangaza matukio na mikutano shuleni na katika jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika notisi kuhusu mradi wa kudhibiti taka katika mazingira kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kuwapa wenzake notisi aliyoiandika ili waitolee maoni
- Kuirekebisha notisi yake kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, unazingatia nini unapoandika notisi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 110
- Karatasi za kuandikia
- Mifano ya notisi
Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 115-117
- Michoro
- Kamusi

Kuandika notisi - Kutoa na kupokea maoni - Kurekebisha notisi

UADILIFU KATIKA UONGOZI SHULENI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha - Mjadala (Maana na sifa)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mjadala ili kuutofautisha na aina nyingine za mazungumzo
- Kutambua sifa za mjadala
- Kutumia ujuzi wa mjadala kushiriki majadiliano shuleni na katika jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza vielelezo vya semi kutoka kwa mwalimu au kifaa cha kidijitali na kutambua muktadha wake
- Kueleza maana ya mjadala
- Kutazama mchoro wa watu wanaoshiriki mjadala na kujadili kinachoendelea

Je, mjadala ni nini na una sifa zipi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 119-120
- Vifaa vya kidijitali
- Michoro

Kueleza maana ya mjadala - Kutambua sifa za mjadala - Kujadili

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu simulizi (Ujumbe)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi kwa makini
- Kutambua ujumbe wa kifungu simulizi kuhusu uadilifu katika uongozi
- Kutumia ujuzi wa kusoma kwa ufahamu kuelewa habari na hadithi zinazosomwa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutazama mchoro unaohusiana na kifungu na kutabiri kisa kifupi
- Kusoma kifungu simulizi "Odikanya Mwaminifu" kwa makini
- Kujibu maswali ya ufahamu yanayolenga ujumbe wa kifungu

Je, kifungu hiki kinaeleza nini kuhusu uadilifu katika uongozi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 124-125
- Kifungu simulizi
- Michoro

Kusoma kwa makini - Kujibu maswali ya ufahamu - Kutambua ujumbe

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu - Shajara (Maana na umuhimu)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya shajara ili kuibainisha
- Kujadili umuhimu wa shajara katika uandishi wa kiuamilifu
- Kutumia shajara kupanga na kukumbuka shughuli za kila siku kama vile masomo na mikutano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kukumbushana maana ya insha za kiuamilifu
- Kueleza mambo muhimu aliyowahi kuyarekodi na sababu za kuyarekodi
- Kueleza maana ya shajara na umuhimu wake

Je, shajara ina umuhimu gani katika maisha ya kila siku?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 128-129
- Mifano ya shajara
- Chati

Kueleza maana ya shajara - Kujadili umuhimu - Kuwasilisha

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno - Mbinu ya mkato

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uundaji wa maneno
- Kutambua maneno yanayoundwa kutokana na mbinu ya mkato
- Kutumia mbinu ya mkato kuunda maneno mapya katika mazungumzo ya kila siku kama vile "babangu" kutokana na "baba yangu"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma jedwali lenye maneno yaliyoundwa na kutambua uhusiano wake
- Kueleza maana ya uundaji wa maneno
- Kutafiti vitabuni au kwenye mtandao salama kuhusu mbinu ya mkato

Je, mbinu ya mkato inatumikaje kuunda maneno mapya?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 133-134
- Jedwali la maneno
- Kamusi

Kutambua maneno yaliyoundwa - Kueleza maana - Kutafiti

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha - Mjadala (Kanuni za kuandaa)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili kanuni za kuandaa mjadala
- Kutambua mbinu za kushawishi katika mjadala
- Kutumia kanuni za kuandaa mjadala kujiandaa kwa majadiliano shuleni na katika jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusakura mtandaoni kanuni za kuandaa mjadala kama vile kuelewa suala lengwa, kutafiti, kuandaa hoja na kufanya mazoezi
- Kujadili kanuni hizo na wenzake
- Kutambua mbinu za kushawishi kama vile maswali ya balagha na kunukuu watu maarufu

Je, unafanya nini ili kujiandaa vizuri kwa mjadala?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 121-122
- Chati za kanuni
- Vifaa vya kidijitali

Kujadili kanuni - Kutambua mbinu za kushawishi - Kuwasilisha

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu simulizi (Matukio na msamiati)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kupanga matukio yanavyofuatana katika kifungu cha simulizi
- Kutambua na kueleza maana ya msamiati katika kifungu
- Kutumia ujuzi wa kupanga matukio kuelewa hadithi na habari zinazosomwa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kupanga matukio ya kifungu "Odikanya Mwaminifu" jinsi yanavyofuatana
- Kujadili matokeo yangeweza kuwa yapi kama mambo fulani yasingefanyika
- Kueleza maana za maneno na mafungu ya maneno kulingana na kifungu

Je, matukio katika kifungu yanafuatanaje?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 126-127
- Kifungu simulizi
- Kamusi

Kupanga matukio - Kueleza maana za maneno - Kujadili

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu - Shajara (Aina na vipengele)
Uundaji wa Maneno - Mbinu ya kuambatanisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza aina mbalimbali za shajara ili kuzipambanua
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kuandika shajara
- Kutumia aina tofauti za shajara kama vile ya kibinafsi na rasmi kulingana na mahitaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua aina za shajara kama vile shajara ya kibinafsi na shajara rasmi
- Kutafiti vitabuni au kwenye mtandao salama vipengele vya kuandika shajara kama vile ujumbe, muundo na mtindo
- Kusoma mifano ya shajara rasmi na ya kibinafsi

Je, kuna aina gani za shajara na zinatofautianaje?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 129-131
- Mifano ya shajara
- Chati
Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 135
- Jedwali la maneno
- Kamusi

Kutambua aina za shajara - Kujadili vipengele - Kusoma mifano

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha - Mjadala (Kushiriki)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mjadala kuhusu uadilifu katika uongozi shuleni kwa kuzingatia kanuni zote za mjadala
- Kutambua sifa za mjadala zilizojitokeza
- Kutumia stadi za mjadala kushiriki majadiliano ya kila siku kama vile vikundi vya masomo na mikutano ya wanafunzi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa mjadala kuhusu uadilifu katika uongozi shuleni na wenzake
- Kushiriki mjadala huo kwa kuzingatia kanuni zote za kuendesha mjadala
- Kutambua sifa za mjadala zilizojitokeza na mbinu za kushawishi zilizotumika

Je, umezingatia nini katika kushiriki mjadala kuhusu uadilifu katika uongozi?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 123
- Karatasi za hoja
- Chati

Kushiriki mjadala - Kutambua sifa za mjadala - Kutathmini mbinu za kushawishi

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu - Kifungu simulizi (Kutafiti)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusakura kwenye mtandao salama au kutafuta maktabani kifungu simulizi
- Kusoma kifungu simulizi na kudondoa matukio
- Kutumia ujuzi wa kusoma kwa ufahamu kuelewa matini mbalimbali katika maktaba na mtandaoni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusakura kwenye mtandao salama au kutafuta maktabani kifungu simulizi kuhusu uadilifu
- Kusoma kifungu simulizi alichokipata
- Kudondoa matukio kutoka kwenye kifungu na kuyapanga jinsi yanavyofuatana

Je, umejifunza nini kuhusu uadilifu kutokana na kifungu ulichokisoma?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 127
- Mtandao salama
- Maktaba
- Shajara

Kusakura na kutafiti - Kusoma kifungu - Kudondoa na kupanga matukio

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu - Shajara (Kuandika)

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika shajara kwa kuzingatia vipengele vya uandishi wa shajara
- Kusoma shajara aliyoiandika kwa wenzake na kupokea maoni
- Kutumia ujuzi wa kuandika shajara kupanga na kurekodi shughuli za kila siku kama vile masomo, mikutano na matukio muhimu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuorodhesha shughuli anazozipanga kwa muda wa wiki moja shuleni
- Kuandika shajara rasmi au ya kibinafsi kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kuwasomea wenzake shajara aliyoiandika ili waitolee maoni

Je, umezingatia vipengele vipi katika kuandika shajara yako?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 132
- Karatasi za kuandikia
- Mifano ya shajara

Kuandika shajara - Kusomea wenzake - Kupokea na kutoa maoni

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno - Mbinu ya uradidi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mbinu ya uradidi katika uundaji wa maneno
- Kutambua maneno yanayoundwa kutokana na mbinu ya uradidi
- Kutumia mbinu ya uradidi kuunda maneno yanayoonyesha kurudiwarudiwa kwa kitendo kama vile "kukimbiakimbia" na "kuchezacheza"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma maneno yaliyoundwa kwa mbinu ya uradidi kama vile "wawiliwawili" na "kukimbiakimbia"
- Kueleza maana ya mbinu ya uradidi
- Kuunda nomino kutokana na uradidi na kuzitumia kutunga sentensi

Je, mbinu ya uradidi inatumikaje kuunda maneno mapya?

Oxford Kiswahili Fasaha Gredi 10 uk. 136
- Jedwali la maneno
- Kamusi

Kutambua maneno yaliyoundwa - Kuunda maneno - Kutunga sentensi