KUKABILIANA NA SHINIKIZORIKA

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Matamshi Bora – Sauti /b/ na /mb/
Kusoma kwa Ufahamu – Habari mahususi katika kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutofautisha matamshi ya sauti /b/ na /mb/ katika maneno mbalimbali
- Kutamka maneno yenye sauti /b/ na /mb/ ipasavyo
- Kutambua kwamba matamshi sahihi ya sauti tatanishi kama vile /b/ na /mb/ ni muhimu katika mazingira ya kazi kama vile utangazaji wa redio, ualimu na mahojiano ya ajira ambapo matamshi mabaya yanaweza kupotosha ujumbe

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili umuhimu wa matamshi bora katika mawasiliano
- Kusoma na kutamka maneno yenye sauti /b/ na /mb/ kwa zamu darasani
- Kutambua maneno yenye sauti /b/ na /mb/ katika kifungu simulizi
- Kuandika maneno yenye sauti hizo katika madaftari

Je, matamshi sahihi ya sauti /b/ na /mb/ yana umuhimu gani katika mazingira ya kazi kama vile utangazaji au mahojiano ya ajira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 24
- Mti maneno
- Kadi za maneno
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Picha
- Michoro

- Kutambua sauti /b/ na /mb/ katika maneno - Kutamka maneno kwa usahihi - Orodha hakiki

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Muundo wa barua ya kirafiki
Ngeli za Nomino – Ngeli ya A-WA

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya barua ya kirafiki
- Kujadili vipengele vya muundo wa barua ya kirafiki (tarehe, mtajo, utangulizi, mwili, hitimisho, jina)
- Kutambua kwamba muundo wa barua ya kirafiki unafanana na muundo wa barua pepe za kirafiki ambazo vijana hutumia kila siku kuwasiliana na familia na marafiki walioko mbali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya barua ya kirafiki na miktadha inayotumiwa
- Kusoma kielelezo cha barua ya kirafiki iliyoandikwa na Sidi kwa Ken
- Kutambua vipengele vya muundo wa barua hiyo
- Kujadili ujumbe, muundo na mtindo wa barua hiyo

Je, muundo wa barua ya kirafiki unafanana vipi na barua pepe za kirafiki unazozitumia kuwasiliana na marafiki wako?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Mfano wa barua ya kirafiki
- Michoro ya muundo
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 33
- Kapu maneno
- Kadi za sentensi
- Chati

- Kutambua vipengele vya muundo - Kujibu maswali - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Matamshi Bora – Sauti /bw/ na /mbw/
Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na ufasiri wa kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutofautisha matamshi ya sauti /bw/ na /mbw/ katika maneno mbalimbali
- Kutamka vitanzandimi vyenye sauti /bw/ na /mbw/ ipasavyo
- Kutambua kwamba ustadi wa kutamka sauti ngumu kama /bw/ na /mbw/ unaboresha ujasiri wa kuzungumza hadharani, stadi muhimu kwa wanasiasa, waalimu na wabunge wanaoshughulikia masuala ya jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma na kutamka maneno yenye sauti /bw/ na /mbw/ kwa zamu darasani
- Kutamka vitanzandimi vyenye sauti hizo kwa ufasaha
- Kutunga vitanzandimi vitano kwa kutumia maneno yenye sauti /bw/ na /mbw/
- Kujirekodi akikariri vitanzandimi na kusikiliza ubora wa matamshi yake

Je, kutamka kwa usahihi sauti ngumu kama /bw/ na /mbw/ kunaboresha vipi ujasiri wako wa kuzungumza hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 25
- Kinasasauti / rununu
- Kadi za maneno
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutamka vitanzandimi - Kutunga vitanzandimi - Tathmini ya matamshi

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika barua ya kirafiki
Ngeli za Nomino – Ngeli ya U-I na KI-VI

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika barua ya kirafiki kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kutumia lugha ya heshima na ya kirafiki ipasavyo
- Kutambua kwamba uwezo wa kuandika barua ya kirafiki yenye ujumbe na muundo sahihi unafaa pia katika kuandika barua pepe za kirafiki au ujumbe wa mitandaoni kwa watu wa karibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa mpangilio wa barua ya kirafiki kuhusu suala la shinikizorika shuleni
- Kuandika barua ya kirafiki kumwalika rafiki kwenye hafla ya uhamasishaji wa shinikizorika
- Kuwasomea wenzake barua waliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni

Je, barua ya kirafiki yenye ujumbe na muundo sahihi inaweza kuboresha vipi uhusiano wako na rafiki au ndugu aliye mbali nawe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Nakala ya barua ya kirafiki
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 37
- Kadi za maneno
- Chati ya ngeli
- Picha za vitu

- Kuandika barua ya kirafiki - Kusomeana barua - Kutoa maoni

Kusikiliza na Kuzungumza

Matamshi Bora – Vitanzandimi na uboreshaji wa matamshi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutunga vitanzandimi vyenye sauti /b/, /mb/, /bw/ na /mbw/
- Kutamka vitanzandimi kwa ufasaha akizingatia maoni ya wenzake
- Kutambua kwamba utumiaji wa vitanzandimi kuboresha matamshi unafanana na mazoezi ya sauti anayofanya msomaji wa habari, mwigizaji au mwalimu ili kuzungumza wazi mbele ya watu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutunga vitanzandimi vitano vyenye sauti /b/, /mb/, /bw/ na /mbw/
- Kukariri vitanzandimi hizo darasani
- Kujirekodi akikariri vitanzandimi na kusikia ubora wa matamshi
- Kuboresha matamshi kwa kuzingatia maoni ya wenzake na mwalimu

Je, mazoezi ya vitanzandimi yanaboresha vipi matamshi yako kwa njia inayofanana na msomaji wa habari anayefanya mazoezi ya sauti?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 24
- Kinasasauti / rununu
- Vifaa vya kidijitali

- Kutunga vitanzandimi - Tathmini ya matamshi - Maoni ya wenzake

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Ufasiri na tathmini ya kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya utabiri na ufasiri kutokana na kifungu simulizi
- Kutoa maoni yake kuhusu ujumbe wa kifungu
- Kutambua kwamba uwezo wa kufasiri ujumbe wa matini na kutoa maoni yenye hoja unafaa pia katika mazungumzo ya kikundi, mijadala ya darasa na hata mazungumzo ya kila siku kuhusu masuala yanayoathiri vijana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena vifungu mbalimbali vya simulizi kuhusu shinikizorika
- Kufasiri ujumbe wa vifungu hivyo
- Kutoa maoni yenye hoja kuhusu maudhui ya vifungu
- Kushirikiana na wenzake kujadili ufasiri wao

Je, kufasiri ujumbe wa kifungu simulizi kuhusu shinikizorika kunakusaidia vipi kutoa hoja imara katika mijadala ya masuala yanayoathiri vijana?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa ufasiri wa matini - Kujadili ujumbe - Tathmini ya hoja

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kujibu barua ya kirafiki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujibu barua ya kirafiki kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kurekebisha barua yake kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kutambua kwamba stadi ya kujibu mawasiliano kwa njia ya heshima na yenye maudhui inafaa pia katika kujibu ujumbe wa barua pepe, WhatsApp au SMS kutoka kwa familia na marafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujibu barua ya kirafiki aliyoandikiwa kuhusu shinikizorika
- Kuwasomea wenzake barua aliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni yaliyotolewa
- Kuwasilisha barua iliyorekebishwa

Je, jinsi unavyojibu barua ya kirafiki inaboresha vipi uhusiano wako na mtu, kama inavyofanya ujumbe mzuri wa WhatsApp au barua pepe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya barua

- Kuandika barua ya kujibu - Kusomeana barua - Kurekebisha insha

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ngeli za Nomino – Ngeli ya I-ZI
Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Maana na miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza sifa za nomino za ngeli ya I-ZI
- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI katika matini
- Kutumia nomino za ngeli ya I-ZI kwa kuzingatia upatanisho ufaao wa kisarufi
- Kutambua kwamba nomino za ngeli ya I-ZI kama vile "kalamu", "ndizi", "barua" na "nguo" ni vitu vya kila siku ambavyo maumivu yake ya umoja na wingi vinabaki sawa — jambo linalofanana na maneno mengi ya Kiswahili yanayoingia kutoka lugha za kigeni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za nomino za ngeli ya I-ZI
- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI katika orodha ya maneno na vifungu
- Kujaza nafasi kwa viambishi vya upatanisho wa kisarufi
- Kutunga sentensi na vifungu vifupi kwa kutumia nomino za ngeli ya I-ZI kuhusu shinikizorika

Je, nomino za ngeli ya I-ZI kama "kalamu" na "barua" zinabaki sawa katika umoja na wingi — hii inafanana vipi na maneno ya mkopo kutoka lugha za kigeni?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 43
- Kadi za maneno
- Chati ya ngeli zote
- Picha za vitu
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Vifaa vya kidijitali
- Vinasasauti

- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI - Kujaza mapengo - Kutunga vifungu vifupi

UTAMBUZI WA UWEZO NA VIPAJI MBALIMBALI

Kusoma
Kuandika

Ufupisho – Maana na vipengele vya kufupisha kifungu cha kupasha habari
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na muundo wa insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ufupisho ili kuupambanua
- Kujadili miktadha ambapo ufupishaji wa habari unahitajika
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kufupisha kifungu cha kupasha habari
- Kutambua kwamba ufupisho ni stadi inayotumiwa kila siku — kama vile mwanahabari anayefupisha habari ndefu kuifanya iwe ripoti fupi ya dakika mbili au mwanafunzi anayeandika vidokezo vya mtihani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana ya ufupisho na miktadha inayohitajika
- Kusoma vifungu viwili — kirefu na kifupi — na kujadili tofauti
- Kutafiti mtandaoni au maktabani vipengele vya kuzingatia katika kufupisha
- Kujadili vipengele kama vile kuteua hoja kuu, kudondoa maelezo ya ziada na kueleza kwa maneno mapya

Je, mwanahabari anayefupisha habari ya kurasa tano kuifanya iwe makala fupi anazingatia vipengele gani sawa na unavyozingatia wewe ukifupisha kifungu cha darasa?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Vifungu viwili vya kulinganisha
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Kielelezo cha Wasifu wa Rajabu
- Mifano ya CV

- Kujadili maana ya ufupisho - Kulinganisha vifungu - Kujibu maswali

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Nyakati na Hali – Wakati uliopo
Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Vipengele vya usahihi, uangavu na mvuto

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wakati uliopo
- Kutambua kiambishi cha wakati uliopo (-na-) katika vitenzi
- Kutumia wakati uliopo ipasavyo katika sentensi na vifungu
- Kutambua kwamba wakati uliopo unatumiwa kuelezea matukio yanayoendelea sasa hivi — kama vile mtangazaji wa redio anayetangaza mchezo unaoendelea au daktari anayeelezea hali ya mgonjwa kwa familia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vitenzi vilivyo katika wakati uliopo katika matini
- Kutenga viambishi vya wakati uliopo katika vitenzi
- Kusoma kifungu na kuandika vitenzi vyote vilivyo katika wakati uliopo
- Kutunga sentensi nne sahihi kwa kutumia wakati uliopo kuhusu vipaji na uwezo wa wanafunzi

Je, wakati uliopo unatumiwa vipi na mtangazaji wa redio anayetangaza mchezo unaoendelea, na jinsi hiyo inafanana na matumizi yake katika insha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 57
- Chati ya viambishi vya nyakati
- Kadi za sentensi
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Video ya uzungumzaji wa kupasha habari
- Chati ya vipengele

- Kutambua vitenzi vya wakati uliopo - Kutunga sentensi - Kujaza jedwali

Kusoma
Kuandika

Ufupisho – Kufupisha kifungu cha kupasha habari
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufupisha kifungu cha kupasha habari kwa maneno 300 kwa kuzingatia vipengele vya ufupisho
- Kudumisha ujumbe asilia bila kupoteza maudhui
- Kutambua kwamba uwezo wa kufupisha habari bila kupoteza ujumbe ni stadi inayohitajika katika kazi kama vile uandishi wa habari za gazeti, uandishi wa ripoti za biashara au uandishi wa muhtasari wa mkutano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu kirefu cha kupasha habari kuhusu vipaji (hadithi ya Sabra)
- Kufupisha kifungu hicho kwa maneno 300 kwa kuzingatia vipengele vya ufupisho
- Kuwasilisha ufupisho darasani ili wenzake wamtolee maoni
- Kurekebisha ufupisho kwa kuzingatia maoni

Je, jinsi unavyofupisha hadithi ndefu ya Sabra kwa maneno 300 inafanana vipi na mwandishi wa gazeti anayefupisha habari ndefu?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Kifungu cha Sabra
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Mifano ya CV na wasifu

- Kuwasilisha ufupisho darasani - Kupokea na kutoa maoni - Tathmini ya ubora wa ufupisho

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Nyakati na Hali – Wakati uliopita
Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Uwasilishaji darasani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wakati uliopita
- Kutambua kiambishi cha wakati uliopita (-li-) katika vitenzi
- Kutumia wakati uliopita ipasavyo katika sentensi na vifungu
- Kutambua kwamba wakati uliopita unatumiwa kuelezea historia na mafanikio ya mtu — kama vile katika wasifu, CV au habari za gazeti zinazoelezea maisha ya mtu mashuhuri

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vitenzi vilivyo katika wakati uliopita katika matini
- Kutenga viambishi -li- katika vitenzi
- Kubadilisha sentensi kutoka wakati uliopo hadi wakati uliopita
- Kutunga sentensi tano sahihi kwa kutumia wakati uliopita kuhusu mafanikio ya mtu katika vipaji vyake

Je, wakati uliopita unatumiwa vipi katika uandishi wa wasifu au CV kuelezea historia na mafanikio ya mtu tofauti na mazungumzo ya kawaida?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 59
- Chati ya viambishi vya nyakati
- Kadi za sentensi
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Kinasasauti / rununu
- Orodha ya tathmini

- Kutambua vitenzi vya wakati uliopita - Kubadilisha sentensi - Kutunga sentensi

Kusoma

Ufupisho – Tathmini na uboreshaji wa ufupisho

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufupisha vifungu mbalimbali vya kupasha habari kutoka vyanzo tofauti
- Kutathmini ubora wa ufupisho wake na wa wenzake
- Kutambua kwamba kutambua kifungu kilichofupishwa vizuri — ambacho kimehifadhi ujumbe asilia bila kupoteza maudhui — ni stadi inayohitajika pia katika kusoma ripoti za biashara, habari za mtandaoni na makala za kisayansi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu mbalimbali vya kupasha habari mtandaoni au maktabani
- Kufupisha vifungu hivyo kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kuwasilisha ufupisho kwa wenzake ili wamtolee maoni
- Kutathmini kama kifungu kimefupishwa vizuri bila kupoteza ujumbe

Je, jinsi unavyotambua kwamba habari ya mtandaoni imefupishwa vizuri bila kupoteza ujumbe inafanana vipi na jinsi unavyohakiki ubora wa ufupisho wako wa darasa?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Vifungu vya mtandao
- Magazeti
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha ufupisho - Tathmini ya wenzake - Kujaza orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kurekebisha na kuwasilisha insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kurekebisha insha ya wasifu kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa kwa ufasaha
- Kutambua kwamba uhariri na uboreshaji wa kazi ya uandishi kabla ya kuwasilisha ni tabia inayotumiwa na waandishi wa vitabu, waandishi wa habari na wanaofanya maombi ya kazi wanaohakiki CV zao mara kwa mara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuhariri insha ya wasifu aliyoiandika kwa kuzingatia ujumbe, muundo, mtindo na tahajia
- Kusoma insha iliyorekebishwa kwa sauti ili kuhakikisha mtiririko mzuri
- Kuwasilisha insha kwa wenzake au mwalimu kwa ajili ya tathmini
- Kutumia maoni ya mwisho kuboresha kazi yake

Je, uhariri wa makini wa insha ya wasifu kabla ya kuwasilisha unafanana vipi na mwandishi wa habari anayehakiki makala yake mara tatu kabla ya kuchapisha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Insha za awali za wanafunzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa - Tathmini ya mwalimu - Potifolio

Matumizi ya Lugha

Nyakati na Hali – Wakati ujao

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wakati ujao
- Kutambua kiambishi cha wakati ujao (-ta-) katika vitenzi
- Kutumia wakati ujao ipasavyo katika sentensi na vifungu
- Kubadilisha sentensi kati ya nyakati zote tatu kwa usahihi
- Kutambua kwamba wakati ujao unatumiwa kuelezea ndoto na mipango — kama vile mwanasiasa anayowaahidi wananchi au mwanafunzi anayeandika barua ya maombi ya kazi akielezea atakavyofanya

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vitenzi vilivyo katika wakati ujao katika sentensi na matini
- Kubadilisha sentensi kutoka wakati uliopo au uliopita hadi wakati ujao
- Kujaza jedwali la nyakati tatu kwa vitenzi mbalimbali
- Kutunga kifungu cha aya moja kuhusu ndoto za vipaji vya vijana kwa kutumia wakati ujao

Je, wakati ujao unatumiwa vipi na mwanasiasa anayowaahidi wananchi na mwanafunzi anayeandika barua ya maombi ya kazi, na tofauti yao ni ipi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 60
- Chati ya nyakati zote tatu
- Kadi za sentensi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vitenzi vya wakati ujao - Kubadilisha sentensi kati ya nyakati - Kutunga kifungu - Kujaza jedwali

USALAMA BARABARANI

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Maana na Miktadha
Kusoma kwa Mapana – Vipengele na Umuhimu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari ili kuipambanua
- Kutambua miktadha ambapo usikilizaji wa kupata habari hufanyika katika jamii
- Tambua thamani ya kusikiliza kwa makini katika mazungumzo ya kila siku kama vile kusikiliza maagizo ya dereva au matangazo ya trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadiliana kuhusu maana ya kusikiliza kwa kupata habari
- Kutambua miktadha kama vile taarifa za habari, maelezo ya usalama barabarani, warsha na mikutano
- Kuchunguza vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji huu

Je, ni wakati gani muhimu kusikia habari kwa makini katika maisha ya kila siku, kama vile unaposikia maagizo ya trafiki barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Chati
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Vitabu vya ziada
- Matini za kidijitali
- Kamusi

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani - Orodha hakiki

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Ratiba
Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutenda

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ratiba ili kuipambanua
- Kujadili umuhimu wa ratiba katika maisha ya kila siku
- Tambua jinsi ratiba, kama vile mpango wa safari au ratiba ya barabara, inavyosaidia watu kuepuka ajali na msongamano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutumia kamusi na mtandao kupata maana ya ratiba
- Kujadili umuhimu wa ratiba na miktadha yake
- Kusoma mifano ya ratiba mbalimbali

Ratiba ina umuhimu gani katika maisha ya kila siku, kama vile kupanga safari au ratiba ya masomo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 74
- Chati ya vitenzi

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Vipengele vya Kuzingatia
Kusoma kwa Mapana – Kusoma Matini ya Kujichagulia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji wa kupata habari (ufahamu wa msamiati, umakinifu, upangaji habari)
- Kusikiliza habari na kutambua ujumbe mkuu
- Tambua thamani ya kusikiliza maelekezo ya usalama kwa makini kama vile wakati mwanaanga akipewa maagizo ya safari

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya usikilizaji
- Kusikiliza matini kutoka kwa mgeni au kifaa cha kidijitali
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa matini hiyo

Ni vipengele vipi muhimu vya kuzingatia ili upate ujumbe sahihi unaposikiliza maelekezo ya usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Kifaa cha kidijitali
- Matini ya mwalimu
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi

- Kutambua msamiati - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Ratiba
Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendea

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya ratiba (ujumbe, muundo, mtindo)
- Kutambua sehemu za ratiba kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi ratiba ya mpango wa uhamasishaji wa usalama barabarani inavyosaidia shughuli kufanyika kwa utaratibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma ratiba ya mfano ya uhamasishaji wa usalama barabarani
- Kujadili vipengele vya ratiba kutoka kwa mfano
- Kuchunguza mifano zaidi ya ratiba mtandaoni

Je, ratiba ya hafla ya uhamasishaji wa usalama barabarani inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wajue cha kufanya na wakati gani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Mfano wa ratiba
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 75
- Kadi za vitenzi

- Kutambua vipengele vya ratiba - Kujibu maswali

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Mazungumzo Kuhusu Usalama Barabarani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mazungumzo ya kupata habari kuhusu jinsi ya kuepuka ajali za barabarani
- Kutumia vipengele vya usikilizaji ipasavyo katika mazungumzo
- Tambua thamani ya mazungumzo ya makini kuhusu usalama kama vile kuzingatia maelekezo ya daktari au mtaalamu wa trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuzungumza na wenzake kuhusu jinsi ya kuepuka ajali
- Kuzingatia vipengele vya usikilizaji wakati wa mazungumzo
- Kutoa maoni kuhusu uzungumzaji wa wenzake

Je, unazingatia nini unaposikiliza maelekezo ya mtaalamu wa usalama barabarani ili uweze kuyafuata ipasavyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 66
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kushiriki mazungumzo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Msamiati na Muhtasari
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Ratiba ya Uhamasishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa muhtasari wa ujumbe wa matini ya kujichagulia
- Kutambua msamiati na kuutumia ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi kurekodi msamiati mpya kutoka kwa makala za usalama barabarani unavyosaidia kuboresha mawasiliano halisi barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuwasilisha muhtasari wa matini kwa wenzake
- Kutumia kamusi kueleza msamiati mpya
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati uliotambuliwa

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaojifunza kutoka kwa matini za usalama barabarani ili uutumie ipasavyo baadaye?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Shajara ya msamiati
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kutoa muhtasari - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendwa na Kutendewa
Kusikiliza kwa Kupambanua – Maana na Vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli hizi ipasavyo
- Tambua jinsi kauli ya kutendwa na kutendewa, kama vile "aligongwa" au "alipewa msaada," zinavyobeba maana muhimu katika ripoti za ajali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za kauli ya kutendwa na kutendewa kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli hizi kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli moja hadi nyingine

Tofauti ya "aligonga" (kutenda) na "aligongwa" (kutendwa) ni ipi, na mabadiliko haya yanabadilisha vipi ujumbe katika ripoti ya ajali barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 78
- Jedwali la mnyambuliko
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Chati ya vipengele

- Kugeuza vitenzi - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko

KUKABILIANA NA MABADILIKO YA MAISHA YA KIBINAFSI

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Maana na Umuhimu wa Mbinu ya Kurashia
Uhariri – Maana na Umuhimu wa Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mbinu ya kurashia katika usomaji
- Kujadili umuhimu wa mbinu ya kurashia
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia, kama kupitia kwa haraka gazeti au mkoba wa dawa, inavyosaidia kupata habari muhimu haraka katika maisha ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana ya kurashia kama mbinu ya usomaji
- Kueleza umuhimu na vipengele vya mbinu hii
- Kutambua muhtasari wa mada, utangulizi na hitimisho katika matini

Mbinu ya kurashia inakusaidia vipi kupata haraka ujumbe mkuu wa makala au kitabu bila kusoma kila neno, kama vile kupitia orodha ya dawa haraka kabla ya kuzitumia?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 87
- Matini mbalimbali
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Matini yenye makosa
- Chati

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Uliopita
Kusikiliza kwa Kupambanua – Kupambanua Maana na Mielekeo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ukanushaji na kiambishi cha wakati uliopita
- Kutambua na kutumia viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopita
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopita unavyotumiwa kuelezea makosa tuliyoyaepuka, kama vile "Sikupanda panya bila ruhusa" katika mazungumzo ya ukweli

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya ukanushaji
- Kutambua kiambishi -ku- cha ukanushaji wa wakati uliopita
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopita kuhusu mabadiliko ya maisha

Je, unaeleza vipi kuwa jambo fulani halikufanyika zamani, kama vile "Sikuchagua vizuri marafiki zangu wakati huo"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 94
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Matini ya kusikiliza

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Kutumia Mbinu ya Kurashia
Uhariri – Hatua na Kanuni za Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kutambua maneno muhimu, utangulizi na hitimisho
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia inavyosaidia mwanafunzi kupitia haraka matini nyingi za mitihani au vitabu vya ziada bila kupoteza ujumbe muhimu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kupitia matini kwa haraka na kutambua sehemu muhimu
- Kusoma matini ya "Hatma ya Ziara" kwa kurashia
- Kuwasilisha ujumbe wa matini kwa wenzake

Je, unafanya nini unapotaka kupata haraka ujumbe wa sura nzima bila kusoma kila sentensi, kama vile unapopitia kitabu cha historia kabla ya mtihani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Matini ya "Hatma ya Ziara"
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Makala yenye makosa
- Orodha ya kanuni za uhariri

- Kutoa ujumbe wa matini - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Uliopo
Kusikiliza kwa Kupambanua – Mazungumzo Kuhusu Mabadiliko ya Maisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati uliopo ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopo unavyotumiwa kuelezea tabia ambazo mtu hazifanyi, kama vile "Sisomi bila kuelewa" au "Situmii muda mwingi kwenye mitandao ya kijamii"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kusoma kifungu na kutambua vitenzi vilivyokanushwa
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopo

Unatumia vipi kiambishi kanushi kueleza tabia unayoiepuka sasa hivi, kama vile kueleza kwa mzazi wako kwamba "Sisomi usiku wa manane" au "Sijihusishi na tabia mbaya"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 96
- Chati ya ukanushaji
- Kifungu cha mfano
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Mwongozo wa mazungumzo

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga sentensi

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Msamiati na Ujumbe kutoka Matini iliyorashiwa
Uhariri – Kuhariri Matini ya Mwanafunzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa msamiati na maana yake kutoka kwa matini iliyorashiwa
- Kutumia msamiati uliotambuliwa kutunga sentensi
- Tambua jinsi kurekodi na kujifunza msamiati mpya kutoka kwa vitabu unavyovisoma unavyoongeza ujuzi wa mawasiliano katika mazingira ya kazini na darasani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua msamiati mpya kutoka kwa matini iliyosomwa
- Kutumia kamusi kueleza maana
- Kuandika sentensi kwa msamiati mpya na kurekodi katika shajara

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaouona unapopitia haraka makala ili uweze kuutumia baadaye katika mazungumzo au uandishi wako?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Shajara ya msamiati
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Daftari la mwanafunzi
- Orodha hakiki ya uhariri

- Kutoa msamiati - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Ujao
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati ujao ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati ujao unavyotumiwa kueleza nia za mabadiliko, kama vile "Sitarudi kwa tabia ile mbaya" au "Sitakaa nyumbani bila kujifunza kitu"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua vitenzi vilivyokanushwa katika wakati ujao
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati ujao kuhusu mabadiliko ya maisha

Unaandaje azma yako ya siku zijazo kwa lugha sahihi ukitumia ukanushaji, kama vile "Sitaachana na ndoto zangu" au "Hamtanisikia nikisema sitaweza"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 98
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Chati ya kanuni

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga kifungu

KUDHIBITI TAKA KATIKA MAZINGIRA

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Vipengele vya Kuzingatia
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Notisi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa ufasaha (matamshi bora, kasi ifaayo, kiimbo, viziada lugha)
- Kujadili umuhimu wa vipengele hivi
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha kwa sauti, kama vile msomaji wa habari wa redio au kiongozi wa ibada, kunavyohakikisha ujumbe unafika kwa hadhira bila upotofu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha
- Kutazama video za watu wanaosoma kwa ufasaha
- Kujadili umuhimu wa kila kipengele

Nini tofauti kati ya msomaji wa habari wa redio anayesoma kwa ufasaha na mtu anayesoma bila kuzingatia kiimbo au kasi, na tofauti hii inabadilisha vipi uelewa wa hadhira?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Vifaa vya kidijitali
- Video za usomaji
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi

- Kutambua vipengele - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Vielezi
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Kanuni za Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vielezi na kutambua aina zake
- Kutumia vielezi ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi vielezi, kama vile "haraka," "taratibu," "nje," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya kila siku kama vile "Tupa taka polepole kwenye pipa"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vielezi katika sentensi
- Kueleza aina za vielezi (namna, mahali, wakati, idadi)
- Kujaza nafasi kwa vielezi vifaavyo

Unaelezea vipi jinsi jambo linavyofanyika bila kutumia vielezi, na kwa nini vielezi kama "haraka," "vizuri," au "kesho" ni muhimu katika mazungumzo ya kila siku?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 110
- Chati ya vielezi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Chati ya kanuni

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Kusoma Kifungu cha Maelezo
Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Notisi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka akizingatia matamshi bora, kasi ifaayo (maneno 125 kwa dakika), kiimbo na viziada lugha
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha vilivyodhihirika
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha, kama ilivyo kwa wasomaji wa matangazo ya bidhaa, kunavyojenga imani na kuvutia watazamaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka kwa kuzingatia vipengele vyote
- Kujadili jinsi ulivyosoma
- Kupata maoni ya wenzake

Unaona tofauti gani kati ya kusoma kwa ufasaha na bila ufasaha unaposikiliza matangazo ya redio kuhusu usafi wa mazingira au programu ya watoto?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Kifungu cha maelezo
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi

- Kusoma kwa sauti - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Viunganishi
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Mazoezi ya Kuzungumza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya viunganishi na mifano yake
- Kutumia viunganishi mbalimbali ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi viunganishi kama "na," "lakini," "kwa sababu" vinavyounganisha mawazo katika hoja za mazungumzo, kama vile "Tutadhibiti taka kwa sababu tutunzapo mazingira tunaepuka magonjwa"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana na aina za viunganishi
- Kutambua viunganishi kwenye kifungu cha maelezo
- Kujaza nafasi kwa viunganishi vifaavyo

Tofauti ya sentensi "Tupa taka. Weka mazingira safi" na "Tupa taka ili uweke mazingira safi" ni ipi, na kiunganishi hicho kinabadilisha vipi nguvu ya ujumbe?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 111
- Kifungu cha maelezo
- Kadi za viunganishi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Mwongozo wa maigizo
- Vifaa vya kidijitali

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Kutunga aya

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Msamiati na Ujumbe kutoka Kifungu cha Maelezo
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Notisi ya Mkutano

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutafiti vifungu zaidi vya maelezo na kuvisoma kwa ufasaha
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa vifungu
- Tambua jinsi kutafuta na kusoma makala za kidijitali kuhusu udhibiti wa taka, kama vile ripoti za shirika la mazingira, kunavyosaidia kuunda hoja za kukingaa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu vya maelezo vitabuni au mtandaoni
- Kusoma kwa kuzingatia vipengele vya ufasaha
- Kuandika msamiati na ujumbe kwenye shajara

Je, unawezaje kutumia vifungu vya maelezo uvisomavyo mtandaoni kuhusu udhibiti wa taka kuunda hoja za kushawishi watu wengine waache kutupa taka hovyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Matini za kidijitali
- Shajara ya msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Daftari au tarakilishi
- Orodha hakiki ya notisi

- Kusoma kwa sauti - Kutambua msamiati - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Vihusishi na Vihisishi
Kuzungumza kwa Ufasaha – Maana na Sifa za Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vihusishi na vihisishi na kutoa mifano
- Kutumia vihusishi na vihisishi ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi vihisishi kama "Huraa!" au "Salaale!" vinavyotumiwa kuonyesha hisia za papo kwa hapo, kama vile mtu anaposhangaa kuona uharibifu wa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza na kutoa mifano ya vihusishi na vihisishi
- Kutambua vihusishi na vihisishi kwenye mazungumzo
- Kutunga sentensi kwa kila aina

Mbali na kusema "nilifurahi," kwa nini kutumia kihisishi kama "Huraa!" kunabeba nguvu zaidi ya hisia, na ungeitumia lini kihisishi hicho badala ya maneno ya kawaida?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 113
- Mazungumzo ya mfano
- Kadi za vihisishi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya sifa

- Kutambua vihusishi na vihisishi - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

UADILIFU KATIKA UONGOZI SHULENI

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Maana na Vipengele vya Kifungu Simulizi
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kutambua vipengele vya kuzingatia katika usomaji wa kifungu simulizi
- Tambua jinsi kuelewa vipengele vya kifungu simulizi, kama vile msuko wa hadithi na wahusika, kunavyosaidia katika kuelewa riwaya, filamu au ripoti ya tukio la kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usomaji
- Kutabiri ujumbe kwa kurejelea kichwa au picha

Je, unabainishaje wahusika, matukio na ujumbe mkuu katika hadithi au ripoti ya mkutano wa shule unaoisoma kwa mara ya kwanza?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Mkato
Kuzungumza kwa Ufasaha – Kanuni za Kuandaa Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno na mbinu ya mkato
- Kutambua maneno yaliyoundwa kwa mbinu ya mkato
- Tambua jinsi maneno ya mkato kama "kakangu," "babangu," inavyofanya mazungumzo ya kila siku kuwa ya asili na ya karibu zaidi, kama vile unapomwambia jirani yako mtu wa familia yako

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno
- Kutambua maneno ya mkato kwenye kifungu
- Kuunda maneno ya mkato kwa kutumia nomino na vivumishi vimilikishi

Unatumia maneno ya mkato kama "mamangu" badala ya "mama yangu" lini, na mazungumzo yanabadilika vipi kwa hisia na ukaribu unapotumia mkato badala ya maneno mawili?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 128
- Chati ya maneno ya mkato
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za kuandikia hoja

- Kuunda maneno ya mkato - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Kusoma Kifungu Simulizi na Kutambua Ujumbe
Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele na Aina za Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi kuhusu mkutano wa wazazi shuleni
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Tambua jinsi stadi za kuelewa kifungu simulizi zinavyofaa kwa kuelewa ripoti za biashara, barua za shirika au hadithi za habari zinazochapishwa gazetini

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi cha "Mkutano wa Wazazi Shuleni Mamboleo"
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Kujibu maswali ya ufahamu

Unapanga vipi matukio ya habari uliyoisoma katika gazeti ili kuelewa ni tukio gani lilitangulia na ni nini lililofuata, kama vile katika ripoti ya uchaguzi wa viongozi wa shule?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kifungu simulizi
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kupanga matukio - Kutambua msamiati

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Kuambatanisha
Kuzungumza kwa Ufasaha – Mazoezi ya Kushiriki Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya kuambatanisha katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda nomino ambata
- Tambua jinsi nomino ambata kama "baruapepe," "kipazasauti," au "mwanaanga" zilivyoundwa kujibu mahitaji ya mawasiliano ya kisasa na teknolojia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya kuambatanisha kwa mifano
- Kutambua nomino ambata kwenye kifungu
- Kuunda nomino ambata na kuziandika katika sentensi

Nomino kama "baruapepe" na "kipazasauti" ziliundwa kwa njia ya kuambatanisha ili kuelezea vitu vipya vya teknolojia – unafikiri lugha ingefanya nini bila mbinu hii ya kuunda maneno mapya?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 130
- Chati ya nomino ambata
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za hoja

- Kuunda nomino ambata - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na Maswali ya Ufahamu
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Shajara ya Uchaguzi wa Viongozi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia msamiati kutoka kwa kifungu simulizi ipasavyo katika sentensi
- Kutoa maoni kuhusu ujumbe wa kifungu
- Tambua jinsi kuelewa na kutumia msamiati mzuri wa kifungu simulizi unavyokuwezesha kuzungumza na kuandika kwa ufasaha zaidi, kama vile ripoti ya mwandishi wa habari au mshairi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana za msamiati kutoka kwa kifungu
- Kutunga sentensi kwa msamiati huo
- Kujadili ujumbe wa kifungu na kuwasilisha maoni

Je, unawezaje kutumia msamiati tajiri wa kifungu simulizi ulichokisoma katika mazungumzo yako ya kila siku ili uonekane ni mtu wa lugha bora na anayeaminika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kamusi
- Daftari la msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Daftari au tarakilishi
- Mifano ya shajara

- Kutunga sentensi - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Uradidi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya uradidi katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda maneno ya uradidi
- Tambua jinsi maneno ya uradidi kama "polepole," "tembeatembea," au "mmojammoja" yanavyofanya lugha iwe ya kuvutia na yenye msisitizo, kama vile katika ushairi, michezo ya watoto au matangazo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya uradidi kwa mifano
- Kutambua maneno ya uradidi kwenye sentensi
- Kuunda maneno ya uradidi na kutunga sentensi

Maneno ya uradidi kama "haraka haraka" au "mmojammoja" yanabeba nguvu ya msisitizo – yanabadilika vipi maana ya sentensi unapotumia uradidi badala ya neno moja tu?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 131
- Chati ya uradidi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuunda maneno ya uradidi - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini