USALAMA BARABARANI

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Maana na Miktadha
Kusoma kwa Mapana – Vipengele na Umuhimu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari ili kuipambanua
- Kutambua miktadha ambapo usikilizaji wa kupata habari hufanyika katika jamii
- Tambua thamani ya kusikiliza kwa makini katika mazungumzo ya kila siku kama vile kusikiliza maagizo ya dereva au matangazo ya trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadiliana kuhusu maana ya kusikiliza kwa kupata habari
- Kutambua miktadha kama vile taarifa za habari, maelezo ya usalama barabarani, warsha na mikutano
- Kuchunguza vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji huu

Je, ni wakati gani muhimu kusikia habari kwa makini katika maisha ya kila siku, kama vile unaposikia maagizo ya trafiki barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Chati
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Vitabu vya ziada
- Matini za kidijitali
- Kamusi

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani - Orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Ratiba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ratiba ili kuipambanua
- Kujadili umuhimu wa ratiba katika maisha ya kila siku
- Tambua jinsi ratiba, kama vile mpango wa safari au ratiba ya barabara, inavyosaidia watu kuepuka ajali na msongamano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutumia kamusi na mtandao kupata maana ya ratiba
- Kujadili umuhimu wa ratiba na miktadha yake
- Kusoma mifano ya ratiba mbalimbali

Ratiba ina umuhimu gani katika maisha ya kila siku, kama vile kupanga safari au ratiba ya masomo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutenda

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi ili kuipambanua
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutenda
- Tambua jinsi vitenzi vya kauli ya kutenda, kama vile "vuka," "simama," "endesha," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya usalama barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi
- Kutambua vitenzi katika kauli ya kutenda kwenye sentensi
- Kutunga sentensi zenye vitenzi vya kauli ya kutenda kuhusu usalama barabarani

Mnyambuliko wa vitenzi una umuhimu gani katika kueleza vitendo kama vile "vuka barabara" au "simama pale alama inavyosema"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 74
- Chati ya vitenzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Vipengele vya Kuzingatia
Kusoma kwa Mapana – Kusoma Matini ya Kujichagulia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji wa kupata habari (ufahamu wa msamiati, umakinifu, upangaji habari)
- Kusikiliza habari na kutambua ujumbe mkuu
- Tambua thamani ya kusikiliza maelekezo ya usalama kwa makini kama vile wakati mwanaanga akipewa maagizo ya safari

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya usikilizaji
- Kusikiliza matini kutoka kwa mgeni au kifaa cha kidijitali
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa matini hiyo

Ni vipengele vipi muhimu vya kuzingatia ili upate ujumbe sahihi unaposikiliza maelekezo ya usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Kifaa cha kidijitali
- Matini ya mwalimu
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi

- Kutambua msamiati - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Ratiba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya ratiba (ujumbe, muundo, mtindo)
- Kutambua sehemu za ratiba kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi ratiba ya mpango wa uhamasishaji wa usalama barabarani inavyosaidia shughuli kufanyika kwa utaratibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma ratiba ya mfano ya uhamasishaji wa usalama barabarani
- Kujadili vipengele vya ratiba kutoka kwa mfano
- Kuchunguza mifano zaidi ya ratiba mtandaoni

Je, ratiba ya hafla ya uhamasishaji wa usalama barabarani inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wajue cha kufanya na wakati gani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Mfano wa ratiba
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vipengele vya ratiba - Kujibu maswali

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendea

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendea
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli ya kutendea
- Tambua jinsi kauli ya kutendea, kama vile "msaidia", "mwelezea", inavyotumiwa kuelezea vitendo vya usaidizi kama vile polisi kumsaidia mtu aliyejeruhiwa barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendea kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli ya kutendea kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli ya kutenda hadi kutendea

Vitenzi vya kauli ya kutendea, kama vile "msaidia" au "mwelezea," vinatumiwa vipi kuelezea vitendo vya faida kwa wengine kama vile katika usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 75
- Kadi za vitenzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Mazungumzo Kuhusu Usalama Barabarani
Kusoma kwa Mapana – Msamiati na Muhtasari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mazungumzo ya kupata habari kuhusu jinsi ya kuepuka ajali za barabarani
- Kutumia vipengele vya usikilizaji ipasavyo katika mazungumzo
- Tambua thamani ya mazungumzo ya makini kuhusu usalama kama vile kuzingatia maelekezo ya daktari au mtaalamu wa trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuzungumza na wenzake kuhusu jinsi ya kuepuka ajali
- Kuzingatia vipengele vya usikilizaji wakati wa mazungumzo
- Kutoa maoni kuhusu uzungumzaji wa wenzake

Je, unazingatia nini unaposikiliza maelekezo ya mtaalamu wa usalama barabarani ili uweze kuyafuata ipasavyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 66
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Shajara ya msamiati
- Kamusi

- Kushiriki mazungumzo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Ratiba ya Uhamasishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika ratiba ya uhamasishaji wa usalama barabarani akizingatia vipengele vifaavyo
- Kusambaza ratiba kwa wenzake na kupata maoni
- Tambua jinsi kuandika ratiba halisi, kama ya sherehe ya shule au hafla ya kijamii, inavyosaidia watu wote kushiriki bila mkanganyiko

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika ratiba ya uhamasishaji wa usalama barabarani
- Kutumia kifaa cha kidijitali kutuma ratiba kwa wenzake
- Kupata maoni na kurekebisha ratiba

Je, unaandika vipi ratiba ya hafla ya uhamasishaji wa usalama barabarani ili kila mshiriki ajue jukumu lake na wakati wake?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kuandika ratiba - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendwa na Kutendewa
Kusikiliza kwa Kupambanua – Maana na Vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli hizi ipasavyo
- Tambua jinsi kauli ya kutendwa na kutendewa, kama vile "aligongwa" au "alipewa msaada," zinavyobeba maana muhimu katika ripoti za ajali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za kauli ya kutendwa na kutendewa kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli hizi kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli moja hadi nyingine

Tofauti ya "aligonga" (kutenda) na "aligongwa" (kutendwa) ni ipi, na mabadiliko haya yanabadilisha vipi ujumbe katika ripoti ya ajali barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 78
- Jedwali la mnyambuliko
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Chati ya vipengele

- Kugeuza vitenzi - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko

KUKABILIANA NA MABADILIKO YA MAISHA YA KIBINAFSI

Kusoma

Kusoma kwa Kina – Maana na Umuhimu wa Mbinu ya Kurashia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mbinu ya kurashia katika usomaji
- Kujadili umuhimu wa mbinu ya kurashia
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia, kama kupitia kwa haraka gazeti au mkoba wa dawa, inavyosaidia kupata habari muhimu haraka katika maisha ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana ya kurashia kama mbinu ya usomaji
- Kueleza umuhimu na vipengele vya mbinu hii
- Kutambua muhtasari wa mada, utangulizi na hitimisho katika matini

Mbinu ya kurashia inakusaidia vipi kupata haraka ujumbe mkuu wa makala au kitabu bila kusoma kila neno, kama vile kupitia orodha ya dawa haraka kabla ya kuzitumia?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 87
- Matini mbalimbali
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Kuandika

Uhariri – Maana na Umuhimu wa Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uhariri wa matini
- Kujadili umuhimu wa uhariri katika uandishi
- Tambua jinsi uhariri, kama vile kusahihisha ujumbe wa barua au makala ya gazeti, unavyohakikisha habari inaeleweka na kuaminika na hadhira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya uhariri
- Kujadili hatua na kanuni za uhariri
- Kutambua makosa ya kisarufi na kitahajia katika sentensi

Kwa nini ni muhimu kuhariri kazi yako ya uandishi kama vile ripoti au barua ya maombi ya kazi kabla hujawasilisha kwa hadhira lengwa?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Matini yenye makosa
- Chati

- Kutambua makosa - Kujibu maswali

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Uliopita
Kusikiliza kwa Kupambanua – Kupambanua Maana na Mielekeo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ukanushaji na kiambishi cha wakati uliopita
- Kutambua na kutumia viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopita
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopita unavyotumiwa kuelezea makosa tuliyoyaepuka, kama vile "Sikupanda panya bila ruhusa" katika mazungumzo ya ukweli

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya ukanushaji
- Kutambua kiambishi -ku- cha ukanushaji wa wakati uliopita
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopita kuhusu mabadiliko ya maisha

Je, unaeleza vipi kuwa jambo fulani halikufanyika zamani, kama vile "Sikuchagua vizuri marafiki zangu wakati huo"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 94
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Matini ya kusikiliza

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Kina – Kutumia Mbinu ya Kurashia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kutambua maneno muhimu, utangulizi na hitimisho
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia inavyosaidia mwanafunzi kupitia haraka matini nyingi za mitihani au vitabu vya ziada bila kupoteza ujumbe muhimu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kupitia matini kwa haraka na kutambua sehemu muhimu
- Kusoma matini ya "Hatma ya Ziara" kwa kurashia
- Kuwasilisha ujumbe wa matini kwa wenzake

Je, unafanya nini unapotaka kupata haraka ujumbe wa sura nzima bila kusoma kila sentensi, kama vile unapopitia kitabu cha historia kabla ya mtihani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Matini ya "Hatma ya Ziara"
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa ujumbe wa matini - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Kuandika

Uhariri – Hatua na Kanuni za Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili hatua za kuzingatia katika uhariri wa matini
- Kutumia kanuni za uhariri kurekebisha matini iliyotolewa
- Tambua jinsi hatua za uhariri, kama kusoma upya, kutambua makosa na kurekebisha, zinavyofanana na kujipitia kabla ya kufanya uamuzi muhimu maishani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili hatua za uhariri na kanuni zake
- Kutambua makosa kwenye makala kuhusu mabadiliko ya maisha
- Kurekebisha makosa ya kisarufi, kitahajia na kiuakifishaji

Ni hatua zipi unapaswa kufuata unapohariri insha yako ili kuhakikisha ina ujumbe sahihi, lugha fasaha na hakuna makosa, kama vile unapopitia ombi la kazi?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Makala yenye makosa
- Orodha ya kanuni za uhariri

- Kutambua makosa - Kurekebisha matini - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Uliopo
Kusikiliza kwa Kupambanua – Mazungumzo Kuhusu Mabadiliko ya Maisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati uliopo ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopo unavyotumiwa kuelezea tabia ambazo mtu hazifanyi, kama vile "Sisomi bila kuelewa" au "Situmii muda mwingi kwenye mitandao ya kijamii"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kusoma kifungu na kutambua vitenzi vilivyokanushwa
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopo

Unatumia vipi kiambishi kanushi kueleza tabia unayoiepuka sasa hivi, kama vile kueleza kwa mzazi wako kwamba "Sisomi usiku wa manane" au "Sijihusishi na tabia mbaya"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 96
- Chati ya ukanushaji
- Kifungu cha mfano
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Mwongozo wa mazungumzo

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga sentensi

Kusoma

Kusoma kwa Kina – Msamiati na Ujumbe kutoka Matini iliyorashiwa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa msamiati na maana yake kutoka kwa matini iliyorashiwa
- Kutumia msamiati uliotambuliwa kutunga sentensi
- Tambua jinsi kurekodi na kujifunza msamiati mpya kutoka kwa vitabu unavyovisoma unavyoongeza ujuzi wa mawasiliano katika mazingira ya kazini na darasani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua msamiati mpya kutoka kwa matini iliyosomwa
- Kutumia kamusi kueleza maana
- Kuandika sentensi kwa msamiati mpya na kurekodi katika shajara

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaouona unapopitia haraka makala ili uweze kuutumia baadaye katika mazungumzo au uandishi wako?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Shajara ya msamiati
- Kamusi

- Kutoa msamiati - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Kuandika

Uhariri – Kuhariri Matini ya Mwanafunzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika makala kuhusu suala mtambuko na kuihariri
- Kupata maoni ya mwenzake na kurekebisha makala
- Tambua jinsi uhariri wa kazi ya mwenzako, kama vile kusahihisha barua ya rafiki au makala ya gazeti la shule, unavyokuza ushirikiano na ustadi wa lugha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika makala yenye aya tatu kuhusu mabadiliko ya maisha
- Kutoa makala kwa mwenzake ahariri
- Kusikia maoni na kurekebisha

Je, unasaidiaje mwenzako kuboresha kazi yake ya uandishi bila kumkera, kama vile unavyopitia insha yake na kutoa maoni ya kujenga?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Daftari la mwanafunzi
- Orodha hakiki ya uhariri

- Kuhariri makala - Kufanyiana tathmini - Kusomeana kazi

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Ujao
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati ujao ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati ujao unavyotumiwa kueleza nia za mabadiliko, kama vile "Sitarudi kwa tabia ile mbaya" au "Sitakaa nyumbani bila kujifunza kitu"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua vitenzi vilivyokanushwa katika wakati ujao
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati ujao kuhusu mabadiliko ya maisha

Unaandaje azma yako ya siku zijazo kwa lugha sahihi ukitumia ukanushaji, kama vile "Sitaachana na ndoto zangu" au "Hamtanisikia nikisema sitaweza"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 98
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Chati ya kanuni

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga kifungu

KUDHIBITI TAKA KATIKA MAZINGIRA

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Vipengele vya Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa ufasaha (matamshi bora, kasi ifaayo, kiimbo, viziada lugha)
- Kujadili umuhimu wa vipengele hivi
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha kwa sauti, kama vile msomaji wa habari wa redio au kiongozi wa ibada, kunavyohakikisha ujumbe unafika kwa hadhira bila upotofu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha
- Kutazama video za watu wanaosoma kwa ufasaha
- Kujadili umuhimu wa kila kipengele

Nini tofauti kati ya msomaji wa habari wa redio anayesoma kwa ufasaha na mtu anayesoma bila kuzingatia kiimbo au kasi, na tofauti hii inabadilisha vipi uelewa wa hadhira?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Vifaa vya kidijitali
- Video za usomaji

- Kutambua vipengele - Kujadiliana

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Notisi
Aina za Maneno – Vielezi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya notisi ili kuipambanua
- Kueleza umuhimu wa notisi katika mawasiliano
- Tambua jinsi notisi, kama vile notisi ya mkutano wa wazazi au tangazo la kampuni, inavyofanikisha mawasiliano ya haraka na wazi katika mazingira ya biashara na serikali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya notisi na umuhimu wake
- Kutafiti mtandaoni mifano ya notisi
- Kujadili vipengele vya notisi kwa kurejelea mfano

Je, notisi tofautianaje na ujumbe wa kawaida wa simu, na kwa nini notisi rasmi ya mkutano au tukio ina nguvu zaidi ya mawasiliano ya kila siku?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 110
- Chati ya vielezi

- Kujibu maswali - Kutambua vipengele - Kujadiliana

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Kanuni za Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kusikiliza mfano wa uzungumzaji kutoka kwa mwalimu au kifaa cha kidijitali
- Tambua jinsi kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo, kama kulenga hadhira na kutumia toni ifaayo, zinavyofanya kazi kama vile zinazotumiwa na waandishi wa habari wa redio

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kusikiliza mfano wa uzungumzaji
- Kutambua kanuni zilizozingatiwa

Ukiomba kunena ghafla katika sherehe ya shule kuhusu udhibiti wa taka, unazingatia kanuni zipi ili ujumbe wako ufike kwa hadhira bila mkanganyiko?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya kanuni

- Kutambua kanuni - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Kusoma Kifungu cha Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka akizingatia matamshi bora, kasi ifaayo (maneno 125 kwa dakika), kiimbo na viziada lugha
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha vilivyodhihirika
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha, kama ilivyo kwa wasomaji wa matangazo ya bidhaa, kunavyojenga imani na kuvutia watazamaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka kwa kuzingatia vipengele vyote
- Kujadili jinsi ulivyosoma
- Kupata maoni ya wenzake

Unaona tofauti gani kati ya kusoma kwa ufasaha na bila ufasaha unaposikiliza matangazo ya redio kuhusu usafi wa mazingira au programu ya watoto?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Kifungu cha maelezo
- Vifaa vya kidijitali

- Kusoma kwa sauti - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Notisi
Aina za Maneno – Viunganishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kuandika notisi (ujumbe, mtindo, umbo)
- Kutambua muundo wa notisi kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi muundo wa notisi, kama jina la taasisi, tarehe, hadhira na mwili, unavyofanana na muundo wa barua rasmi ya kampuni au shirika

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma notisi ya mfano ya siku ya upanzi wa miche
- Kujadili vipengele vya notisi kutoka kwa mfano
- Kutambua umbo la notisi

Notisi ya mkutano wa chama cha mazingira shuleni inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wote wajue nini kitafanyika, wapi, lini na nani anahusika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 111
- Kifungu cha maelezo
- Kadi za viunganishi

- Kutambua vipengele - Kujibu maswali - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Mazoezi ya Kuzungumza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki uzungumzaji wa papo kwa hapo kuhusu usafi wa mazingira kwa kuzingatia kanuni zifaazo
- Kutoa maoni kwa heshima kuhusu uzungumzaji wa wenzake
- Tambua jinsi mazoezi ya uzungumzaji wa papo kwa hapo, kama vile mazoezi ya waigizaji au waandishi wa habari, inavyojenga ujasiri wa kuwasiliana haraka na kwa usahihi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuigiza uzungumzaji wa papo kwa hapo wa shughuli ya kusafisha soko
- Kuzingatia kanuni zote za uzungumzaji
- Kutoa maoni ya heshima kwa wenzake

Unajengaje ujasiri wa kuzungumza papo kwa hapo mbele ya watu kuhusu suala zito kama udhibiti wa taka, bila kujiandaa kwa muda mrefu?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Mwongozo wa maigizo
- Vifaa vya kidijitali

- Maigizo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Msamiati na Ujumbe kutoka Kifungu cha Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutafiti vifungu zaidi vya maelezo na kuvisoma kwa ufasaha
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa vifungu
- Tambua jinsi kutafuta na kusoma makala za kidijitali kuhusu udhibiti wa taka, kama vile ripoti za shirika la mazingira, kunavyosaidia kuunda hoja za kukingaa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu vya maelezo vitabuni au mtandaoni
- Kusoma kwa kuzingatia vipengele vya ufasaha
- Kuandika msamiati na ujumbe kwenye shajara

Je, unawezaje kutumia vifungu vya maelezo uvisomavyo mtandaoni kuhusu udhibiti wa taka kuunda hoja za kushawishi watu wengine waache kutupa taka hovyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Matini za kidijitali
- Shajara ya msamiati

- Kusoma kwa sauti - Kutambua msamiati - Kufanyiana tathmini

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Notisi ya Mkutano
Aina za Maneno – Vihusishi na Vihisishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika notisi ya mkutano wa chama cha mazingira kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kusambaza notisi na kupata maoni ya wenzake
- Tambua jinsi ujuzi wa kuandika notisi unavyofaa katika mazingira ya kazi, kama vile msaidizi wa ofisi au mwandishi wa habari anayehitaji kupeleka taarifa haraka

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika notisi ya mkutano wa uhamasishaji wa mazingira
- Kuwasambazia wenzake notisi na kupata maoni
- Kurekebisha notisi kulingana na maoni

Je, unaandika vipi notisi inayojibu maswali yote muhimu – nini kitafanyika, wapi, lini, na nani anahusika – kwa lugha fupi, wazi na ya kuvutia hadhira?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Daftari au tarakilishi
- Orodha hakiki ya notisi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 113
- Mazungumzo ya mfano
- Kadi za vihisishi

- Kuandika notisi - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

UADILIFU KATIKA UONGOZI SHULENI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha – Maana na Sifa za Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mjadala na kuupambanua na aina nyingine za mazungumzo
- Kujadili sifa za mjadala
- Tambua jinsi stadi za mjadala, kama vile kujadili ahadi za mgombea wa kiti au kupinga sera ya kampuni, zinavyosaidia mtu kujiamini na kulinda haki zake katika mazingira ya kazi na jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mjadala
- Kujadili sifa za mjadala (pande mbili, utaratibu, hoja thabiti)
- Kutambua mjadala kutoka kwa aina nyingine za mazungumzo

Mjadala unatofautiana vipi na mazungumzo ya kawaida ya baina yako na rafiki, na stadi gani za mjadala zinakusaidia unapohitajika kutetea haki yako kazini au mbele ya mamlaka?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya sifa

- Kujibu maswali - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Maana na Vipengele vya Kifungu Simulizi
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kutambua vipengele vya kuzingatia katika usomaji wa kifungu simulizi
- Tambua jinsi kuelewa vipengele vya kifungu simulizi, kama vile msuko wa hadithi na wahusika, kunavyosaidia katika kuelewa riwaya, filamu au ripoti ya tukio la kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usomaji
- Kutabiri ujumbe kwa kurejelea kichwa au picha

Je, unabainishaje wahusika, matukio na ujumbe mkuu katika hadithi au ripoti ya mkutano wa shule unaoisoma kwa mara ya kwanza?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Mkato

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno na mbinu ya mkato
- Kutambua maneno yaliyoundwa kwa mbinu ya mkato
- Tambua jinsi maneno ya mkato kama "kakangu," "babangu," inavyofanya mazungumzo ya kila siku kuwa ya asili na ya karibu zaidi, kama vile unapomwambia jirani yako mtu wa familia yako

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno
- Kutambua maneno ya mkato kwenye kifungu
- Kuunda maneno ya mkato kwa kutumia nomino na vivumishi vimilikishi

Unatumia maneno ya mkato kama "mamangu" badala ya "mama yangu" lini, na mazungumzo yanabadilika vipi kwa hisia na ukaribu unapotumia mkato badala ya maneno mawili?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 128
- Chati ya maneno ya mkato
- Vifaa vya kidijitali

- Kuunda maneno ya mkato - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha – Kanuni za Kuandaa Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili kanuni za kuandaa mjadala (kutafiti, kuielewa hadhira, kujua malengo)
- Kusikiliza mfano wa mjadala na kutambua hoja
- Tambua jinsi kujiandaa vizuri kwa mjadala, kama vile muundo wa hoja za mahojiano ya kazi, unavyomfanya mtu atamkwe na kuaminiwa na wasikilizaji wake

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili kanuni za kuandaa mjadala
- Kusikiliza mfano wa mjadala
- Kutambua hoja za kuunga mkono na kupinga

Kabla ya kushiriki mjadala shuleni kuhusu uadilifu wa kiongozi, unatayarisha vipi hoja zako ili zisimame imara dhidi ya upinzani wa upande mwingine?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za kuandikia hoja

- Kutambua hoja - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Kusoma Kifungu Simulizi na Kutambua Ujumbe
Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele na Aina za Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi kuhusu mkutano wa wazazi shuleni
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Tambua jinsi stadi za kuelewa kifungu simulizi zinavyofaa kwa kuelewa ripoti za biashara, barua za shirika au hadithi za habari zinazochapishwa gazetini

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi cha "Mkutano wa Wazazi Shuleni Mamboleo"
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Kujibu maswali ya ufahamu

Unapanga vipi matukio ya habari uliyoisoma katika gazeti ili kuelewa ni tukio gani lilitangulia na ni nini lililofuata, kama vile katika ripoti ya uchaguzi wa viongozi wa shule?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kifungu simulizi
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kupanga matukio - Kutambua msamiati

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Kuambatanisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya kuambatanisha katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda nomino ambata
- Tambua jinsi nomino ambata kama "baruapepe," "kipazasauti," au "mwanaanga" zilivyoundwa kujibu mahitaji ya mawasiliano ya kisasa na teknolojia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya kuambatanisha kwa mifano
- Kutambua nomino ambata kwenye kifungu
- Kuunda nomino ambata na kuziandika katika sentensi

Nomino kama "baruapepe" na "kipazasauti" ziliundwa kwa njia ya kuambatanisha ili kuelezea vitu vipya vya teknolojia – unafikiri lugha ingefanya nini bila mbinu hii ya kuunda maneno mapya?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 130
- Chati ya nomino ambata
- Vifaa vya kidijitali

- Kuunda nomino ambata - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha – Mazoezi ya Kushiriki Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mjadala kuhusu uadilifu wa wanafunzi katika uongozi wa shule kwa kuzingatia kanuni zifaazo
- Kutoa na kukabiliana na hoja kwa lugha ya adabu
- Tambua jinsi stadi za mjadala zinavyofaa katika mazungumzo ya biashara, vikao vya bodi na mazungumzo ya kisiasa ambapo pande mbili lazima zikubaliane au kutofautiana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa hoja za mjadala kuhusu "Wanafunzi waadilifu wapewe uongozi shuleni"
- Kushiriki mjadala kwa kuzingatia kanuni zote
- Kupata maoni ya wenzake

Unatetemeka au unajiamini zaidi unapojaribu kushawishi kundi kubwa kuhusu suala zito, na unafanya nini ili ujasiri wako uonekane katika sauti na mwili wako wakati wa mjadala?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za hoja
- Vifaa vya kidijitali

- Kushiriki mjadala - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na Maswali ya Ufahamu
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Shajara ya Uchaguzi wa Viongozi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia msamiati kutoka kwa kifungu simulizi ipasavyo katika sentensi
- Kutoa maoni kuhusu ujumbe wa kifungu
- Tambua jinsi kuelewa na kutumia msamiati mzuri wa kifungu simulizi unavyokuwezesha kuzungumza na kuandika kwa ufasaha zaidi, kama vile ripoti ya mwandishi wa habari au mshairi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana za msamiati kutoka kwa kifungu
- Kutunga sentensi kwa msamiati huo
- Kujadili ujumbe wa kifungu na kuwasilisha maoni

Je, unawezaje kutumia msamiati tajiri wa kifungu simulizi ulichokisoma katika mazungumzo yako ya kila siku ili uonekane ni mtu wa lugha bora na anayeaminika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kamusi
- Daftari la msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Daftari au tarakilishi
- Mifano ya shajara

- Kutunga sentensi - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Uradidi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya uradidi katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda maneno ya uradidi
- Tambua jinsi maneno ya uradidi kama "polepole," "tembeatembea," au "mmojammoja" yanavyofanya lugha iwe ya kuvutia na yenye msisitizo, kama vile katika ushairi, michezo ya watoto au matangazo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya uradidi kwa mifano
- Kutambua maneno ya uradidi kwenye sentensi
- Kuunda maneno ya uradidi na kutunga sentensi

Maneno ya uradidi kama "haraka haraka" au "mmojammoja" yanabeba nguvu ya msisitizo – yanabadilika vipi maana ya sentensi unapotumia uradidi badala ya neno moja tu?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 131
- Chati ya uradidi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuunda maneno ya uradidi - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini