UTAMBUZI WA UWEZO NA VIPAJI MBALIMBALI

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Maana na miktadha
Ufupisho – Maana na vipengele vya kufupisha kifungu cha kupasha habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kuzungumza kwa kupasha habari ili kukutofautisha na aina nyingine za uzungumzaji
- Kujadili miktadha ambapo kuzungumza kwa kupasha habari hutokea (mihadhara, mafunzo, warsha, semina)
- Kutambua kwamba kuzungumza kwa kupasha habari ni stadi inayotumiwa kila siku na walimu, madaktari wanaofundisha wagonjwa na mameneja wanaowafundisha wafanyakazi wao

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kuzungumza kwa kupasha habari
- Kujadili miktadha ya kijamii ambapo uzungumzaji huu hutokea
- Kusikiliza aina mbalimbali za uzungumzaji na kutambua uzungumzaji wa kupasha habari
- Kujadili tofauti kati ya uzungumzaji wa kupasha habari na mazungumzo ya kawaida

Je, kuzungumza kwa kupasha habari kunatumiwa vipi katika miktadha kama vile hospitali ambapo daktari anamfundisha mgonjwa, au darasani ambapo mwalimu anafundisha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Vifaa vya kidijitali
- Vinasasauti
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Vifungu viwili vya kulinganisha

- Kutambua uzungumzaji wa kupasha habari - Kujadili miktadha - Kujibu maswali

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na muundo wa insha ya wasifu
Nyakati na Hali – Wakati uliopo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya insha ya wasifu
- Kujadili vipengele vya kimuundo vya insha ya wasifu (utangulizi, mwili, hitimisho)
- Kujadili vipengele vya kimtindo vya insha ya wasifu (msamiati mwafaka, lugha sanifu, nafsi ya tatu)
- Kutambua kwamba wasifu unaandikwa kila siku — kama vile CV ya kutafuta kazi, ukurasa wa "About Me" wa biashara au maelezo ya mtu maarufu kwenye Wikipedia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya insha ya wasifu
- Kusoma kielelezo cha Wasifu wa Rajabu na kutambua vipengele vya muundo
- Kujadili vipengele vya kimtindo vilivyotumiwa
- Kuorodhesha vidokezo vya insha ya wasifu ya mtu anayemjua

Je, uandishi wa wasifu unafanana vipi na uandishi wa CV au ukurasa wa "About Me" ambao wajasiriamali na wanataaluma hutumia kutafuta kazi au wateja?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Kielelezo cha Wasifu wa Rajabu
- Mifano ya CV
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 57
- Chati ya viambishi vya nyakati
- Kadi za sentensi

- Kutambua vipengele vya muundo - Kujadili mtindo - Kuorodhesha vidokezo

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Vipengele vya usahihi, uangavu na mvuto
Ufupisho – Kufupisha kifungu cha kupasha habari

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzungumza kwa kupasha habari (usahihi, uangavu, mvuto)
- Kutambua vipengele hivi katika uzungumzaji wa kupasha habari aliousikiliza
- Kutambua kwamba vipengele vya usahihi, uangavu na mvuto katika kupasha habari vinafanana na vinavyohitajika kwa mwalimu anayefundisha, mhandisi anayeelezea mradi au kiongozi anayeshughulikia jamii yake

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusakura mtandaoni vipengele vya kuzungumza kwa kupasha habari
- Kujadili vipengele vya usahihi (ujumbe wa kweli), uangavu (lugha fasaha, toni) na mvuto (viziada lugha, tamathali za usemi)
- Kutazama video ya mtu akipasha habari na kutambua vipengele hivi
- Kujadili matokeo ya uchunguzi na wenzake

Je, mwalimu mzuri anayefundisha darasa na mhandisi anayeelezea mradi wanatumia vipengele vipi vya usahihi, uangavu na mvuto ili kupasha habari kwa ufanisi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Video ya uzungumzaji wa kupasha habari
- Chati ya vipengele
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Kifungu cha Sabra
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vipengele katika video - Kujadili matokeo - Orodha hakiki

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika insha ya wasifu
Nyakati na Hali – Wakati uliopita

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika insha ya wasifu kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kutumia nafsi ya tatu na msamiati mwafaka katika insha ya wasifu
- Kutambua kwamba uandishi wa wasifu mzuri ni stadi inayohitajika kuandika CV bora, kuandika ukurasa wa mtu kwenye tovuti ya biashara au kutoa sifa za mtu katika sherehe ya tuzo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa mpangilio wa vidokezo vya insha ya wasifu kuhusu mtu wanaomjua
- Kuandika insha ya wasifu kwa kuzingatia utangulizi, mwili na hitimisho
- Kuwasomea wenzake insha waliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha insha kwa kuzingatia maoni

Je, uandishi wa wasifu mzuri unakusaidia vipi kuandika CV bora au kutoa sifa za mtu mbele ya hadhira wakati wa sherehe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Mifano ya CV na wasifu
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 59
- Chati ya viambishi vya nyakati
- Kadi za sentensi

- Kuandika insha ya wasifu - Kusomeana insha - Kutoa na kupokea maoni

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Kupasha Habari – Uwasilishaji darasani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuwasilisha mazungumzo ya kupasha habari kuhusu mtu kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kusikiliza na kutathmini mazungumzo ya wenzake
- Kutambua kwamba uwasilishaji mzuri wa taarifa za mtu — kama vile anavyofanya mtangazaji wa michezo akitaja mwanariadha mashuhuri au mwanasiasa akiwasilisha wasifu wa mgombeaji — unahitaji usahihi, uangavu na mvuto

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa mazungumzo ya kupasha habari kuhusu mtu anayefahamika katika sekta ya michezo au sanaa
- Kuwasilisha mazungumzo hayo darasani kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kusikiliza na kutathmini mazungumzo ya wenzake
- Kutoa maoni ya ujenzi kwa heshima

Je, mtangazaji wa michezo anayetaja mwanariadha na mwanasiasa anayewasilisha wasifu wa mgombeaji wanatumia vipengele vipi vya kupasha habari unavyoweza kuviga darasani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 48
- Kinasasauti / rununu
- Orodha ya tathmini

- Uwasilishaji darasani - Kutathmini wenzake - Kutoa maoni ya ujenzi

Kusoma

Ufupisho – Tathmini na uboreshaji wa ufupisho

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufupisha vifungu mbalimbali vya kupasha habari kutoka vyanzo tofauti
- Kutathmini ubora wa ufupisho wake na wa wenzake
- Kutambua kwamba kutambua kifungu kilichofupishwa vizuri — ambacho kimehifadhi ujumbe asilia bila kupoteza maudhui — ni stadi inayohitajika pia katika kusoma ripoti za biashara, habari za mtandaoni na makala za kisayansi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu mbalimbali vya kupasha habari mtandaoni au maktabani
- Kufupisha vifungu hivyo kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kuwasilisha ufupisho kwa wenzake ili wamtolee maoni
- Kutathmini kama kifungu kimefupishwa vizuri bila kupoteza ujumbe

Je, jinsi unavyotambua kwamba habari ya mtandaoni imefupishwa vizuri bila kupoteza ujumbe inafanana vipi na jinsi unavyohakiki ubora wa ufupisho wako wa darasa?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 51
- Vifungu vya mtandao
- Magazeti
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha ufupisho - Tathmini ya wenzake - Kujaza orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kurekebisha na kuwasilisha insha ya wasifu

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kurekebisha insha ya wasifu kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa kwa ufasaha
- Kutambua kwamba uhariri na uboreshaji wa kazi ya uandishi kabla ya kuwasilisha ni tabia inayotumiwa na waandishi wa vitabu, waandishi wa habari na wanaofanya maombi ya kazi wanaohakiki CV zao mara kwa mara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuhariri insha ya wasifu aliyoiandika kwa kuzingatia ujumbe, muundo, mtindo na tahajia
- Kusoma insha iliyorekebishwa kwa sauti ili kuhakikisha mtiririko mzuri
- Kuwasilisha insha kwa wenzake au mwalimu kwa ajili ya tathmini
- Kutumia maoni ya mwisho kuboresha kazi yake

Je, uhariri wa makini wa insha ya wasifu kabla ya kuwasilisha unafanana vipi na mwandishi wa habari anayehakiki makala yake mara tatu kabla ya kuchapisha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 54
- Insha za awali za wanafunzi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuwasilisha insha iliyorekebishwa - Tathmini ya mwalimu - Potifolio

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Nyakati na Hali – Wakati ujao
Kusikiliza kwa Kupata Habari – Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya wakati ujao
- Kutambua kiambishi cha wakati ujao (-ta-) katika vitenzi
- Kutumia wakati ujao ipasavyo katika sentensi na vifungu
- Kubadilisha sentensi kati ya nyakati zote tatu kwa usahihi
- Kutambua kwamba wakati ujao unatumiwa kuelezea ndoto na mipango — kama vile mwanasiasa anayowaahidi wananchi au mwanafunzi anayeandika barua ya maombi ya kazi akielezea atakavyofanya

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vitenzi vilivyo katika wakati ujao katika sentensi na matini
- Kubadilisha sentensi kutoka wakati uliopo au uliopita hadi wakati ujao
- Kujaza jedwali la nyakati tatu kwa vitenzi mbalimbali
- Kutunga kifungu cha aya moja kuhusu ndoto za vipaji vya vijana kwa kutumia wakati ujao

Je, wakati ujao unatumiwa vipi na mwanasiasa anayowaahidi wananchi na mwanafunzi anayeandika barua ya maombi ya kazi, na tofauti yao ni ipi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 60
- Chati ya nyakati zote tatu
- Kadi za sentensi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Chati

- Kutambua vitenzi vya wakati ujao - Kubadilisha sentensi kati ya nyakati - Kutunga kifungu - Kujaza jedwali

USALAMA BARABARANI

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Vipengele na Umuhimu
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Ratiba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusoma kwa mapana na umuhimu wake
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa mapana (kutambua msamiati, ujumbe, kuandika muhtasari)
- Tambua jinsi kusoma vitabu na makala mbalimbali kuhusu usalama barabarani kunavyoongeza maarifa ya kujilinda

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana na umuhimu wa kusoma kwa mapana
- Kutambua vipengele vya kusoma kwa mapana
- Kuchunguza matini za kujichagulia kuhusu usalama barabarani

Kwa nini ni muhimu kujichagulia vitabu na makala za kusoma nje ya darasa, hasa kuhusu usalama wa barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Vitabu vya ziada
- Matini za kidijitali
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutenda
Kusikiliza kwa Kupata Habari – Vipengele vya Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi ili kuipambanua
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutenda
- Tambua jinsi vitenzi vya kauli ya kutenda, kama vile "vuka," "simama," "endesha," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya usalama barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi
- Kutambua vitenzi katika kauli ya kutenda kwenye sentensi
- Kutunga sentensi zenye vitenzi vya kauli ya kutenda kuhusu usalama barabarani

Mnyambuliko wa vitenzi una umuhimu gani katika kueleza vitendo kama vile "vuka barabara" au "simama pale alama inavyosema"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 74
- Chati ya vitenzi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Kifaa cha kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Kusoma Matini ya Kujichagulia
Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Ratiba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini ya kujichagulia akizingatia ujumbe na msamiati
- Kutambua ujumbe na kuandika muhtasari wa matini
- Tambua jinsi kusoma makala kuhusu usalama barabarani, kama vile takwimu za ajali, kunavyomfanya mtu awe na uamuzi bora barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujichagulia matini inayohusu usalama barabarani
- Kutambua msamiati mpya na kueleza maana zake
- Kuandika muhtasari wa ujumbe wa matini

Je, unafanya nini ili kupata ujumbe sahihi kutoka kwa matini unayoijichagulia kusoma kuhusu usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Mfano wa ratiba
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa muhtasari - Kujibu maswali - Kutambua msamiati

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendea
Kusikiliza kwa Kupata Habari – Mazungumzo Kuhusu Usalama Barabarani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendea
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli ya kutendea
- Tambua jinsi kauli ya kutendea, kama vile "msaidia", "mwelezea", inavyotumiwa kuelezea vitendo vya usaidizi kama vile polisi kumsaidia mtu aliyejeruhiwa barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendea kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli ya kutendea kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli ya kutenda hadi kutendea

Vitenzi vya kauli ya kutendea, kama vile "msaidia" au "mwelezea," vinatumiwa vipi kuelezea vitendo vya faida kwa wengine kama vile katika usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 75
- Kadi za vitenzi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 66
- Matini ya mwalimu

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Msamiati na Muhtasari
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Ratiba ya Uhamasishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa muhtasari wa ujumbe wa matini ya kujichagulia
- Kutambua msamiati na kuutumia ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi kurekodi msamiati mpya kutoka kwa makala za usalama barabarani unavyosaidia kuboresha mawasiliano halisi barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuwasilisha muhtasari wa matini kwa wenzake
- Kutumia kamusi kueleza msamiati mpya
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati uliotambuliwa

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaojifunza kutoka kwa matini za usalama barabarani ili uutumie ipasavyo baadaye?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Shajara ya msamiati
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kutoa muhtasari - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendwa na Kutendewa
Kusikiliza kwa Kupambanua – Maana na Vipengele

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli hizi ipasavyo
- Tambua jinsi kauli ya kutendwa na kutendewa, kama vile "aligongwa" au "alipewa msaada," zinavyobeba maana muhimu katika ripoti za ajali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za kauli ya kutendwa na kutendewa kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli hizi kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli moja hadi nyingine

Tofauti ya "aligonga" (kutenda) na "aligongwa" (kutendwa) ni ipi, na mabadiliko haya yanabadilisha vipi ujumbe katika ripoti ya ajali barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 78
- Jedwali la mnyambuliko
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Chati ya vipengele

- Kugeuza vitenzi - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko

KUKABILIANA NA MABADILIKO YA MAISHA YA KIBINAFSI

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Maana na Umuhimu wa Mbinu ya Kurashia
Uhariri – Maana na Umuhimu wa Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mbinu ya kurashia katika usomaji
- Kujadili umuhimu wa mbinu ya kurashia
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia, kama kupitia kwa haraka gazeti au mkoba wa dawa, inavyosaidia kupata habari muhimu haraka katika maisha ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana ya kurashia kama mbinu ya usomaji
- Kueleza umuhimu na vipengele vya mbinu hii
- Kutambua muhtasari wa mada, utangulizi na hitimisho katika matini

Mbinu ya kurashia inakusaidia vipi kupata haraka ujumbe mkuu wa makala au kitabu bila kusoma kila neno, kama vile kupitia orodha ya dawa haraka kabla ya kuzitumia?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 87
- Matini mbalimbali
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Matini yenye makosa
- Chati

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Uliopita
Kusikiliza kwa Kupambanua – Kupambanua Maana na Mielekeo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ukanushaji na kiambishi cha wakati uliopita
- Kutambua na kutumia viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopita
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopita unavyotumiwa kuelezea makosa tuliyoyaepuka, kama vile "Sikupanda panya bila ruhusa" katika mazungumzo ya ukweli

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya ukanushaji
- Kutambua kiambishi -ku- cha ukanushaji wa wakati uliopita
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopita kuhusu mabadiliko ya maisha

Je, unaeleza vipi kuwa jambo fulani halikufanyika zamani, kama vile "Sikuchagua vizuri marafiki zangu wakati huo"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 94
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Matini ya kusikiliza

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Kutumia Mbinu ya Kurashia
Uhariri – Hatua na Kanuni za Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kutambua maneno muhimu, utangulizi na hitimisho
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia inavyosaidia mwanafunzi kupitia haraka matini nyingi za mitihani au vitabu vya ziada bila kupoteza ujumbe muhimu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kupitia matini kwa haraka na kutambua sehemu muhimu
- Kusoma matini ya "Hatma ya Ziara" kwa kurashia
- Kuwasilisha ujumbe wa matini kwa wenzake

Je, unafanya nini unapotaka kupata haraka ujumbe wa sura nzima bila kusoma kila sentensi, kama vile unapopitia kitabu cha historia kabla ya mtihani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Matini ya "Hatma ya Ziara"
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Makala yenye makosa
- Orodha ya kanuni za uhariri

- Kutoa ujumbe wa matini - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Uliopo
Kusikiliza kwa Kupambanua – Mazungumzo Kuhusu Mabadiliko ya Maisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati uliopo ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopo unavyotumiwa kuelezea tabia ambazo mtu hazifanyi, kama vile "Sisomi bila kuelewa" au "Situmii muda mwingi kwenye mitandao ya kijamii"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kusoma kifungu na kutambua vitenzi vilivyokanushwa
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopo

Unatumia vipi kiambishi kanushi kueleza tabia unayoiepuka sasa hivi, kama vile kueleza kwa mzazi wako kwamba "Sisomi usiku wa manane" au "Sijihusishi na tabia mbaya"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 96
- Chati ya ukanushaji
- Kifungu cha mfano
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Mwongozo wa mazungumzo

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga sentensi

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Msamiati na Ujumbe kutoka Matini iliyorashiwa
Uhariri – Kuhariri Matini ya Mwanafunzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa msamiati na maana yake kutoka kwa matini iliyorashiwa
- Kutumia msamiati uliotambuliwa kutunga sentensi
- Tambua jinsi kurekodi na kujifunza msamiati mpya kutoka kwa vitabu unavyovisoma unavyoongeza ujuzi wa mawasiliano katika mazingira ya kazini na darasani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua msamiati mpya kutoka kwa matini iliyosomwa
- Kutumia kamusi kueleza maana
- Kuandika sentensi kwa msamiati mpya na kurekodi katika shajara

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaouona unapopitia haraka makala ili uweze kuutumia baadaye katika mazungumzo au uandishi wako?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Shajara ya msamiati
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Daftari la mwanafunzi
- Orodha hakiki ya uhariri

- Kutoa msamiati - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Ujao
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati ujao ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati ujao unavyotumiwa kueleza nia za mabadiliko, kama vile "Sitarudi kwa tabia ile mbaya" au "Sitakaa nyumbani bila kujifunza kitu"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua vitenzi vilivyokanushwa katika wakati ujao
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati ujao kuhusu mabadiliko ya maisha

Unaandaje azma yako ya siku zijazo kwa lugha sahihi ukitumia ukanushaji, kama vile "Sitaachana na ndoto zangu" au "Hamtanisikia nikisema sitaweza"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 98
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Chati ya kanuni

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga kifungu

KUDHIBITI TAKA KATIKA MAZINGIRA

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Vipengele vya Kuzingatia
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Notisi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa ufasaha (matamshi bora, kasi ifaayo, kiimbo, viziada lugha)
- Kujadili umuhimu wa vipengele hivi
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha kwa sauti, kama vile msomaji wa habari wa redio au kiongozi wa ibada, kunavyohakikisha ujumbe unafika kwa hadhira bila upotofu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha
- Kutazama video za watu wanaosoma kwa ufasaha
- Kujadili umuhimu wa kila kipengele

Nini tofauti kati ya msomaji wa habari wa redio anayesoma kwa ufasaha na mtu anayesoma bila kuzingatia kiimbo au kasi, na tofauti hii inabadilisha vipi uelewa wa hadhira?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Vifaa vya kidijitali
- Video za usomaji
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi

- Kutambua vipengele - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Vielezi
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Kanuni za Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vielezi na kutambua aina zake
- Kutumia vielezi ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi vielezi, kama vile "haraka," "taratibu," "nje," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya kila siku kama vile "Tupa taka polepole kwenye pipa"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutambua vielezi katika sentensi
- Kueleza aina za vielezi (namna, mahali, wakati, idadi)
- Kujaza nafasi kwa vielezi vifaavyo

Unaelezea vipi jinsi jambo linavyofanyika bila kutumia vielezi, na kwa nini vielezi kama "haraka," "vizuri," au "kesho" ni muhimu katika mazungumzo ya kila siku?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 110
- Chati ya vielezi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Chati ya kanuni

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Kusoma Kifungu cha Maelezo
Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Notisi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka akizingatia matamshi bora, kasi ifaayo (maneno 125 kwa dakika), kiimbo na viziada lugha
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha vilivyodhihirika
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha, kama ilivyo kwa wasomaji wa matangazo ya bidhaa, kunavyojenga imani na kuvutia watazamaji

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha maelezo kuhusu udhibiti wa taka kwa kuzingatia vipengele vyote
- Kujadili jinsi ulivyosoma
- Kupata maoni ya wenzake

Unaona tofauti gani kati ya kusoma kwa ufasaha na bila ufasaha unaposikiliza matangazo ya redio kuhusu usafi wa mazingira au programu ya watoto?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Kifungu cha maelezo
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi

- Kusoma kwa sauti - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Viunganishi
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Mazoezi ya Kuzungumza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya viunganishi na mifano yake
- Kutumia viunganishi mbalimbali ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi viunganishi kama "na," "lakini," "kwa sababu" vinavyounganisha mawazo katika hoja za mazungumzo, kama vile "Tutadhibiti taka kwa sababu tutunzapo mazingira tunaepuka magonjwa"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana na aina za viunganishi
- Kutambua viunganishi kwenye kifungu cha maelezo
- Kujaza nafasi kwa viunganishi vifaavyo

Tofauti ya sentensi "Tupa taka. Weka mazingira safi" na "Tupa taka ili uweke mazingira safi" ni ipi, na kiunganishi hicho kinabadilisha vipi nguvu ya ujumbe?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 111
- Kifungu cha maelezo
- Kadi za viunganishi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Mwongozo wa maigizo
- Vifaa vya kidijitali

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Kutunga aya

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Msamiati na Ujumbe kutoka Kifungu cha Maelezo
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Notisi ya Mkutano

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutafiti vifungu zaidi vya maelezo na kuvisoma kwa ufasaha
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa vifungu
- Tambua jinsi kutafuta na kusoma makala za kidijitali kuhusu udhibiti wa taka, kama vile ripoti za shirika la mazingira, kunavyosaidia kuunda hoja za kukingaa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu vya maelezo vitabuni au mtandaoni
- Kusoma kwa kuzingatia vipengele vya ufasaha
- Kuandika msamiati na ujumbe kwenye shajara

Je, unawezaje kutumia vifungu vya maelezo uvisomavyo mtandaoni kuhusu udhibiti wa taka kuunda hoja za kushawishi watu wengine waache kutupa taka hovyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Matini za kidijitali
- Shajara ya msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Daftari au tarakilishi
- Orodha hakiki ya notisi

- Kusoma kwa sauti - Kutambua msamiati - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Vihusishi na Vihisishi
Kuzungumza kwa Ufasaha – Maana na Sifa za Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vihusishi na vihisishi na kutoa mifano
- Kutumia vihusishi na vihisishi ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi vihisishi kama "Huraa!" au "Salaale!" vinavyotumiwa kuonyesha hisia za papo kwa hapo, kama vile mtu anaposhangaa kuona uharibifu wa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza na kutoa mifano ya vihusishi na vihisishi
- Kutambua vihusishi na vihisishi kwenye mazungumzo
- Kutunga sentensi kwa kila aina

Mbali na kusema "nilifurahi," kwa nini kutumia kihisishi kama "Huraa!" kunabeba nguvu zaidi ya hisia, na ungeitumia lini kihisishi hicho badala ya maneno ya kawaida?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 113
- Mazungumzo ya mfano
- Kadi za vihisishi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya sifa

- Kutambua vihusishi na vihisishi - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

UADILIFU KATIKA UONGOZI SHULENI

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Maana na Vipengele vya Kifungu Simulizi
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kutambua vipengele vya kuzingatia katika usomaji wa kifungu simulizi
- Tambua jinsi kuelewa vipengele vya kifungu simulizi, kama vile msuko wa hadithi na wahusika, kunavyosaidia katika kuelewa riwaya, filamu au ripoti ya tukio la kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usomaji
- Kutabiri ujumbe kwa kurejelea kichwa au picha

Je, unabainishaje wahusika, matukio na ujumbe mkuu katika hadithi au ripoti ya mkutano wa shule unaoisoma kwa mara ya kwanza?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Mkato
Kuzungumza kwa Ufasaha – Kanuni za Kuandaa Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno na mbinu ya mkato
- Kutambua maneno yaliyoundwa kwa mbinu ya mkato
- Tambua jinsi maneno ya mkato kama "kakangu," "babangu," inavyofanya mazungumzo ya kila siku kuwa ya asili na ya karibu zaidi, kama vile unapomwambia jirani yako mtu wa familia yako

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno
- Kutambua maneno ya mkato kwenye kifungu
- Kuunda maneno ya mkato kwa kutumia nomino na vivumishi vimilikishi

Unatumia maneno ya mkato kama "mamangu" badala ya "mama yangu" lini, na mazungumzo yanabadilika vipi kwa hisia na ukaribu unapotumia mkato badala ya maneno mawili?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 128
- Chati ya maneno ya mkato
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za kuandikia hoja

- Kuunda maneno ya mkato - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Kusoma Kifungu Simulizi na Kutambua Ujumbe
Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele na Aina za Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi kuhusu mkutano wa wazazi shuleni
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Tambua jinsi stadi za kuelewa kifungu simulizi zinavyofaa kwa kuelewa ripoti za biashara, barua za shirika au hadithi za habari zinazochapishwa gazetini

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi cha "Mkutano wa Wazazi Shuleni Mamboleo"
- Kutambua ujumbe, kupanga matukio na kueleza msamiati
- Kujibu maswali ya ufahamu

Unapanga vipi matukio ya habari uliyoisoma katika gazeti ili kuelewa ni tukio gani lilitangulia na ni nini lililofuata, kama vile katika ripoti ya uchaguzi wa viongozi wa shule?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kifungu simulizi
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kupanga matukio - Kutambua msamiati

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Kuambatanisha
Kuzungumza kwa Ufasaha – Mazoezi ya Kushiriki Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya kuambatanisha katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda nomino ambata
- Tambua jinsi nomino ambata kama "baruapepe," "kipazasauti," au "mwanaanga" zilivyoundwa kujibu mahitaji ya mawasiliano ya kisasa na teknolojia

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya kuambatanisha kwa mifano
- Kutambua nomino ambata kwenye kifungu
- Kuunda nomino ambata na kuziandika katika sentensi

Nomino kama "baruapepe" na "kipazasauti" ziliundwa kwa njia ya kuambatanisha ili kuelezea vitu vipya vya teknolojia – unafikiri lugha ingefanya nini bila mbinu hii ya kuunda maneno mapya?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 130
- Chati ya nomino ambata
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za hoja

- Kuunda nomino ambata - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na Maswali ya Ufahamu
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Shajara ya Uchaguzi wa Viongozi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia msamiati kutoka kwa kifungu simulizi ipasavyo katika sentensi
- Kutoa maoni kuhusu ujumbe wa kifungu
- Tambua jinsi kuelewa na kutumia msamiati mzuri wa kifungu simulizi unavyokuwezesha kuzungumza na kuandika kwa ufasaha zaidi, kama vile ripoti ya mwandishi wa habari au mshairi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana za msamiati kutoka kwa kifungu
- Kutunga sentensi kwa msamiati huo
- Kujadili ujumbe wa kifungu na kuwasilisha maoni

Je, unawezaje kutumia msamiati tajiri wa kifungu simulizi ulichokisoma katika mazungumzo yako ya kila siku ili uonekane ni mtu wa lugha bora na anayeaminika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kamusi
- Daftari la msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Daftari au tarakilishi
- Mifano ya shajara

- Kutunga sentensi - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Uradidi
Kuzungumza kwa Ufasaha – Ushawishi kuhusu ukweli fulani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya uradidi katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda maneno ya uradidi
- Tambua jinsi maneno ya uradidi kama "polepole," "tembeatembea," au "mmojammoja" yanavyofanya lugha iwe ya kuvutia na yenye msisitizo, kama vile katika ushairi, michezo ya watoto au matangazo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya uradidi kwa mifano
- Kutambua maneno ya uradidi kwenye sentensi
- Kuunda maneno ya uradidi na kutunga sentensi

Maneno ya uradidi kama "haraka haraka" au "mmojammoja" yanabeba nguvu ya msisitizo – yanabadilika vipi maana ya sentensi unapotumia uradidi badala ya neno moja tu?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 131
- Chati ya uradidi
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 134–135
- Chati ya kanuni

- Kuunda maneno ya uradidi - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

JINSIA NA TAALUMA

Kusoma
Kuandika

Ufupisho – Kifungu cha kupasha habari
Uandishi wa Kiubunifu – Masimulizi kutokana na picha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ufupisho ili kuupambanua
- Kujadili miktadha ambapo ufupishaji wa habari hutumika
- Tumia stadi ya ufupisho katika maisha ya kila siku kama vile kuandika vidokezo vya habari au masomo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana ya ufupisho
- Kulinganisha kifungu kirefu na kifungu kilichofupishwa
- Kutambua vipengele vya ufupisho (hoja kuu, mtiririko, uangavu)

Ufupisho wa habari unachangia vipi mawasiliano ya haraka?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 137–138
- Vifungu vya gazeti
- Chati ya vipengele
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 141
- Picha mbalimbali
- Mifano ya insha

- Kutambua vipengele - Kulinganisha vifungu - Maswali ya ufahamu

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Vinyume – Vinyume vya nomino
Kuzungumza kwa Ufasaha – Ushawishi kuhusu ukweli fulani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kinyume cha neno
- Kutambua vinyume vya nomino vinavyozingatia jinsia, umri, hisia, uhusiano na mazingira
- Tumia vinyume vya nomino sawasawa na unavyotofautisha hali mbili tofauti katika maisha halisi kama jua na mvua au ujasiri na hofu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kinyume
- Kutambua na kuorodhesha nomino na vinyume vyake
- Kutunga sentensi kwa kutumia vinyume vya nomino

Vinyume vya nomino hutusaidia vipi kueleza hali mbili tofauti?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 146–149
- Kadi za nomino
- Chati ya vinyume
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 135–136
- Vifaa vya kidijitali (video)
- Karatasi za hoja

- Kuambatanisha nomino na vinyume - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

Kusoma
Kuandika

Ufupisho – Kifungu cha kupasha habari
Uandishi wa Kiubunifu – Masimulizi kutokana na picha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kufupisha kifungu
- Kudondoa hoja kuu na kuziandika kwa maneno yake mwenyewe
- Tumia ufupisho katika kazi za kila siku kama vile kuandaa madokezo ya mkutano au kuandika ripoti fupi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu cha kupasha habari kuhusu jinsia na taaluma
- Kutambua hoja kuu katika kila aya
- Kuandaa rasimu ya ufupisho kwa maneno ya mwanafunzi mwenyewe

Unazingatia nini unapofupisha kifungu cha habari?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 138–140
- Kifungu cha habari (gazeti au mtandao)
- Daftari
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 141–145
- Picha 3–4 zinazohusiana
- Mwongozo wa kuandika

- Kutambua hoja kuu - Kuandika ufupisho - Wanafunzi kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Vinyume – Vinyume vya vitenzi
Kuzungumza kwa Ufasaha – Ushawishi kuhusu ukweli fulani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vinyume vya vitenzi
- Kutambua vitenzi vya kauli ya kutendua vinavyounda vinyume
- Tumia vinyume vya vitenzi katika mazungumzo kama vile kuingia/kutoka au jenga/bomoa ili kuwasiliana kwa uwazi zaidi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vitenzi na vinyume vyake (vaa–vua, jenga–bomoa)
- Kuandika sentensi upya kwa kutumia kinyume cha kitenzi
- Kugeuza sentensi zilizo na vitenzi vya kauli ya kutenda hadi kutendua

Vitenzi vya kinyume hutusaidia vipi kuwasilisha maana tofauti?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 150–152
- Kapu la maneno
- Chati ya vitenzi
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 135–136
- Vifaa vya kurekodi
- Orodha hakiki ya kanuni

- Kuambatanisha vitenzi na vinyume - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

Kusoma
Kuandika

Ufupisho – Kifungu cha kupasha habari
Uandishi wa Kiubunifu – Masimulizi kutokana na picha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufupisha aya tano za mwanzo za kifungu kwa maneno 150
- Kuwasilisha ufupisho kwa wenzake na kupokea maoni
- Tumia ufupisho kuhifadhi muda kama unavyofanya unapotafuta habari kwa haraka magazetini au mtandaoni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu kirefu na kukifupisha kwa maneno 150
- Kuwasilisha ufupisho darasani
- Kurekebisha ufupisho kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, ufupisho wako unahifadhi ujumbe wa asili wa kifungu?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 140
- Kifungu cha habari kirefu
- Vigezo vya ufupisho
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 141–145
- Vigezo vya tathmini
- Daftari/tarakilishi

- Kuandika ufupisho - Uwasilishaji - Kutathmini ufupisho wa mwenzake

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Vinyume – Vinyume vya vivumishi na vihusishi
Usikilizaji Husishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua vinyume vya vivumishi (baya–bora, fupi–refu, dogo–kubwa)
- Kutambua vinyume vya vihusishi vya mahali na wakati (mbele–nyuma, kabla–baada)
- Tumia vinyume vya vivumishi na vihusishi katika maelezo ya kila siku kama vile kuelezea umbali, ukubwa au wakati wa matukio

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vinyume vya vivumishi na kutoa mifano
- Kutambua vinyume vya vihusishi kwenye kifungu
- Kutunga sentensi kwa kutumia vinyume vya vivumishi na vihusishi

Vinyume vya vivumishi na vihusishi hutusaidiaje kuelezea ulimwengu unaotuzunguka?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 152–155
- Chati ya vinyume
- Picha zinazoonyesha tofauti
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 157–159
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya kanuni

- Kutambua vinyume - Kutunga sentensi - Kuandika sentensi upya

KUHESHIMU TAMADUNI ZA WENGINE

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Matini ya kujichagulia
Uandishi wa Kiuamilifu – Insha fafanuzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya matini ya kujichagulia
- Kujadili vipengele vya kuzingatia unapochagua matini (mada, maudhui, kiwango)
- Jenga tabia ya kusoma kwa hiari kwa kuchagua matini zinazozungumzia tamaduni za jamii tofauti

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya matini ya kujichagulia
- Kujadili vipengele vya kuchagua matini
- Kujichagulia matini inayohusu tamaduni au heshima

Unazingatia nini unapochagua matini ya kusoma?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 160
- Vitabu mbalimbali vya ziada
- Mtandao salama
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 162–163
- Mfano wa insha fafanuzi
- Orodha ya vipengele

- Kujadili vipengele - Kusoma matini iliyochaguliwa - Shajara ya msamiati

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Sentensi – Sentensi sahili
Usikilizaji Husishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya sentensi sahili
- Kutambua sifa za sentensi sahili (wazo moja, kitenzi kimoja)
- Tumia sentensi sahili katika mawasiliano ya kila siku kama vile kutoa maagizo, kuandika ujumbe mfupi au kuzungumza na watoto

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma na kutambua sentensi sahili
- Kujadili sifa za sentensi sahili
- Kutunga sentensi sahili kuhusu heshima ya tamaduni

Sentensi sahili inafaa lini zaidi katika mawasiliano?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 165–166
- Chati ya aina za sentensi
- Daftari
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 158–159
- Matini ya mwalimu/mgeni
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua sentensi - Kutunga sentensi - Wanafunzi kufanyiana tathmini

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Matini ya kujichagulia
Uandishi wa Kiuamilifu – Insha fafanuzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini ya kujichagulia kwa kuzingatia ujumbe na msamiati
- Kutambua na kueleza msamiati mpya
- Jenga mazoea ya kusoma makala au vitabu kwa hiari kama unavyoweza kusoma blogu, gazeti au riwaya unayoipenda

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma matini iliyochaguliwa kuhusu tamaduni
- Kutambua msamiati mpya na kuuandika shajara ya msamiati
- Kueleza ujumbe wa matini kwa wenzake

Ujumbe wa matini unakusaidia vipi kuelewa tamaduni za wengine?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 160–161
- Matini ya kujichagulia
- Kamusi
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 162–165
- Mwongozo wa muundo
- Daftari/tarakilishi

- Kutambua ujumbe - Shajara ya msamiati - Uwasilishaji darasani

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Sentensi – Sentensi ambatano
Usikilizaji Husishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya sentensi ambatano
- Kutambua viunganishi vinavyounganisha sentensi mbili sahili (na, au, lakini, bali, hivyo)
- Tumia sentensi ambatano kuunganisha mawazo mawili kama unavyofanya unapoandika barua ya maombi au ripoti ya shughuli

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma mifano ya sentensi ambatano
- Kujadili sifa za sentensi ambatano
- Kutunga sentensi ambatano kuhusu heshima ya tamaduni

Sentensi ambatano inakusaidia vipi kuunganisha mawazo mawili?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 166–167
- Chati ya viunganishi
- Daftari
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 157–159
- Orodha hakiki ya kanuni
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua sentensi - Kutunga sentensi - Kujaza pengo

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Matini ya kujichagulia
Uandishi wa Kiuamilifu – Insha fafanuzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika muhtasari wa matini aliyosoma
- Kuwasilisha ujumbe wa matini kwa wenzake na kupokea maoni
- Jenga tabia ya kurekodi ujumbe wa matini unayoisoma ili uweze kurejelea habari hizo baadaye kama unavyohifadhi vidokezo vya mkutano

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika muhtasari wa matini ya kujichagulia
- Kuwasilisha muhtasari darasani
- Kurekodi msamiati na muhtasari katika shajara

Je, muhtasari wako unawasilisha vizuri ujumbe wa matini uliyosoma?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 160–162
- Shajara ya msamiati
- Vigezo vya muhtasari
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 162–165
- Vigezo vya tathmini
- Daftari/tarakilishi

- Kuandika muhtasari - Uwasilishaji - Potifolio

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Sentensi – Sentensi changamano
Kusikiliza kwa Kuhakiki – Matini ya kusikiliza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya sentensi changamano
- Kutambua kirejeshi (amba- au o-rejeshi) katika sentensi changamano
- Tumia sentensi changamano kuandika maelezo ya kina kama unavyofanya katika ripoti, insha au makala ya habari

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma mifano ya sentensi changamano
- Kutambua sehemu kamili na isiyokamilika
- Kutunga sentensi changamano kuhusu kuheshimu tamaduni

Sentensi changamano inakusaidiaje kuongeza maelezo katika andishi lako?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 167–169
- Chati ya miundo
- Daftari
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 171
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya aina za kusikiliza

- Kutambua sentensi - Kutunga sentensi - Wanafunzi kufanyiana tathmini

HUDUMA YA KWANZA

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Mbinu ya kuduhushi
Tafsiri

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mbinu ya kuduhushi na kuitofautisha na mbinu ya kurashia
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usomaji wa kuduhushi
- Tumia mbinu ya kuduhushi katika maisha halisi kama vile unapotafuta nambari ya simu kwenye orodha ndefu au data mahususi kwenye ripoti

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kuduhushi kama mbinu ya usomaji
- Kulinganisha mbinu ya kuduhushi na ya kurashia
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usomaji wa kuduhushi

Mbinu ya kuduhushi inafaa lini zaidi unaposoma?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 174
- Matini ya mwalimu
- Chati ya mbinu za usomaji
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 177
- Mifano ya tafsiri
- Kamusi

- Kulinganisha mbinu - Maswali ya ufahamu - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Isimujamii – Kaida za matumizi ya lugha
Kusikiliza kwa Kuhakiki – Matini ya kusikiliza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya isimujamii na umuhimu wake
- Kutambua kaida mbalimbali za matumizi ya lugha (umri, cheo, mada, muktadha, jinsia)
- Tumia lugha inayofaa kulingana na muktadha kama vile unavyobadilisha lugha yako ukizungumza na mwalimu, rafiki au mzazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya isimujamii
- Kujadili kaida zinazodhibiti matumizi ya lugha
- Kutoa mifano ya jinsi lugha inavyobadilika kulingana na uhusiano, umri na cheo

Lugha yako inabadilika vipi kulingana na unayezungumza naye?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 180
- Chati ya kaida
- Picha za miktadha mbalimbali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 171–173
- Matini ya kidijitali au ya mwalimu
- Chati ya kanuni

- Maswali na majibu - Kutoa mifano - Kujadiliana

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Mbinu ya kuduhushi
Tafsiri

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini ya huduma ya kwanza kwa kutumia mbinu ya kuduhushi
- Kutambua msamiati na matumizi ya lugha katika matini
- Tumia mbinu hii kutafuta habari kwa haraka kama unavyohitaji kupata hatua za dharura kwenye mwongozo wa afya au maelezo ya dawa

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma matini kuhusu huduma ya kwanza kwa mbinu ya kuduhushi
- Kutambua msamiati muhimu na matumizi ya lugha
- Kuwasilisha matokeo ya usomaji kwa wenzake

Unatumia mbinu ya kuduhushi vipi kupata taarifa mahususi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 174–176
- Matini ya huduma ya kwanza
- Shajara ya msamiati
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 177–179
- Mifano ya tafsiri (Kiingereza–Kiswahili)
- Kamusi

- Kuduhushi matini - Kutambua msamiati - Uwasilishaji darasani

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Isimujamii – Sajili
Kusikiliza kwa Kuhakiki – Matini ya kusikiliza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya sajili na kutofautisha na kaida za lugha
- Kutambua aina za sajili (shuleni, biashara, dini, michezo, hospitalini, hotelini) na sifa zake
- Tumia sajili inayofaa kulingana na muktadha kama vile unavyobadilisha lugha ukiwa hospitalini, sokoni au kanisani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya sajili (rejesta)
- Kutambua sajili mbalimbali kutoka kwenye mazungumzo ya darasa
- Kujadili sifa za sajili ya shuleni na ya hospitalini

Sajili yako hubadilika vipi unapobadilisha mahali unakozungumza?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 183–184
- Mifano ya mazungumzo ya sajili tofauti
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 171–174
- Matini ya kidijitali
- Orodha ya vipengele vya kuhakiki

- Kutambua sajili - Kulinganisha mazungumzo - Kujadiliana

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Mbinu ya kuduhushi
Tafsiri

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini mpya kwa kutumia mbinu ya kuduhushi na kudondoa msamiati na matumizi ya lugha
- Kurekodi matokeo ya usomaji katika shajara kwa marejeleo ya baadaye
- Jenga tabia ya kuduhushi kama unavyofanya unaposoma mwongozo wa dawa au orodha ya hatua za usalama wa barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta matini mtandaoni kuhusu suala linaloathiri jamii
- Kusoma kwa kuduhushi na kuandika msamiati na matumizi ya lugha
- Kuwasilisha matokeo na kurekodiwa kwenye shajara

Je, unaweza kutumia mbinu ya kuduhushi katika matini yoyote unayoipata?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 174–177
- Mtandao salama
- Shajara ya msamiati
- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 177–180
- Matini chanzi ya hatua za huduma ya kwanza
- Kamusi ya Kiswahili–Kiingereza

- Kusoma kwa kuduhushi - Shajara ya msamiati - Potifolio

Matumizi ya Lugha

Isimujamii – Sajili

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufafanua sifa za sajili ya biashara, dini, michezo na hospitalini
- Kufanya igizo la mazungumzo kwa kuzingatia sajili na kaida za lugha zilizojifunzwa
- Tumia sajili inayofaa katika miktadha tofauti kama vile unavyobadilisha lugha ukizungumza na daktari, kocha wa michezo au imam

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za sajili ya biashara, dini, michezo na hospitalini
- Kuchagua sajili mbili na kufanya igizo la mazungumzo
- Kutathmini mazungumzo kwa kuzingatia matumizi ya lugha yaliyofaa

Sifa za sajili mbalimbali zinatofautiana vipi kulingana na muktadha?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi ya 10 uk. 183–193
- Mifano ya mazungumzo
- Vigezo vya tathmini

- Igizo la mazungumzo - Wanafunzi kufanyiana tathmini - Jitathmini