MIKONDO YA FURSA ZA AJIRA

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Ufahamu wa Kusikiliza – Ujumbe katika matini simulizi
Kusoma kwa Ufasaha – Vipengele vya kusoma kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya ujumbe katika matini simulizi ili kuipambanua
- Kutabiri ujumbe wa matini simulizi kwa kuzingatia anwani au picha
- Kutambua kwamba kusikiliza kwa makini na kutambua ujumbe husaidia kuelewa fursa halisi za ajira kama vile muziki, uigizaji na kilimo-biashara katika jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafiti maana ya ujumbe katika matini vitabuni au mtandaoni
- Kutabiri ujumbe wa matini simulizi kwa kuzingatia picha ya gurudumu la ajira
- Kusikiliza matini simulizi kuhusu mikondo ya fursa za ajira ikisimuliwa na mwalimu
- Kuthibitisha utabiri wake baada ya kusikiliza

Je, unazingatia nini ili kutambua ujumbe katika matini simulizi unayosikiliza kuhusu fursa za ajira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 1
- Chati ya gurudumu la ajira
- Vifaa vya kidijitali
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 4
- Video ya usomaji bora

- Kutambua ujumbe katika matini - Kujibu maswali ya ufahamu - Kuthibitisha utabiri

Kuandika

Viakifishi – Herufi kubwa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza matumizi ya herufi kubwa katika maandishi
- Kutumia herufi kubwa ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba matumizi sahihi ya herufi kubwa ni muhimu katika uandishi wa barua za maombi ya kazi, tangazo za biashara na hati rasmi za ujasiriamali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili matumizi ya herufi kubwa kwa kutumia mifano kutoka kwenye matangazo ya ajira
- Kusahihisha sentensi zenye makosa ya herufi kubwa
- Kutunga sentensi nne kwa kuzingatia matumizi yafaayo ya herufi kubwa kuhusu fursa za ajira

Je, herufi kubwa hutumiwa vipi katika hati rasmi za biashara na maombi ya kazi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 8
- Mifano ya matangazo ya ajira
- Kadi za sentensi

- Kusahihisha sentensi - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Nomino
Ufahamu wa Kusikiliza – Fani katika matini simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya nomino ili kuibainisha
- Kutambua nomino katika matini
- Kutumia nomino ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba nomino za ajira kama vile "ujasiriamali", "kipato", "biashara" na "taaluma" zinatumiwa kila siku katika mazingira ya kazi na biashara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya nomino kwa mifano kutoka mazingira ya ajira
- Kutambua nomino katika orodha ya maneno na sentensi
- Kudondoa nomino katika kifungu simulizi cha ajira kilichosomwa awali
- Kutunga sentensi kwa kutumia nomino za ajira kama vile: "ajira", "pato", "ujuzi", "ujasiriamali"

Je, nomino za ajira kama vile "kipato" na "ujasiriamali" zinatumiwa vipi katika mazungumzo ya kila siku?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 15
- Kapu maneno
- Chati ya aina za maneno
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 2
- Kadi za vipengele vya fani
- Mgeni mwalikwa
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua nomino katika matini - Kutunga sentensi - Kujaza mapengo

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufasaha – Kasi, kiimbo na kiwango cha sauti
Viakifishi – Nukta

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi akizingatia kasi ifaayo (maneno sahihi 120 kwa dakika)
- Kusoma akizingatia kiimbo na kiwango kifaacho cha sauti
- Kutambua kwamba udhibiti wa kasi na kiimbo katika usomaji ni stadi sawa na inayohitajika kwa mtangazaji wa redio, mwigizaji au mwalimu mbele ya wanafunzi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi kuhusu ajira za kisasa kwa zamu wakizingatia maneno sahihi 120 kwa dakika
- Kujadili na wenzake kuhusu kasi na kiimbo kilichotumiwa
- Kutambua sehemu ambazo kiimbo kilipanda au kushuka
- Kuboresha usomaji kwa kuzingatia maoni ya wenzake

Je, kasi na kiimbo vyaathiri vipi uelewa wa msikilizaji unaposoma kifungu simulizi hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 4
- Kinasasauti / rununu
- Chati ya vipengele vya ufasaha
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 10
- Mifano ya ankara na risiti
- Kadi za sentensi

- Kusoma kwa kuzingatia kasi - Tathmini ya kiimbo - Maoni ya wenzake

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno – Vitenzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya vitenzi ili kuibainisha
- Kutambua na kudondoa vitenzi katika matini
- Kutumia vitenzi ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba vitenzi vya ajira kama vile "unda", "uza", "ajiriwa", "fanya" na "lipwa" vinaelezea moja kwa moja vitendo vya kazi na ujasiriamali katika maisha ya kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya vitenzi kwa mifano kutoka mazingira ya kazi
- Kutambua vitenzi katika orodha na sentensi za ajira
- Kudondoa vitenzi katika kifungu simulizi kilichosomwa
- Kutunga sentensi kwa kutumia vitenzi kama vile: "pata", "uza", "ajiriwa", "fanya", "lipwa"

Je, vitenzi vya ajira kama vile "uza" na "lipwa" vinaonyesha vipi tofauti kati ya kujiajiri na kuajiriwa?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 16
- Kapu maneno
- Mti maneno

- Kutambua vitenzi katika matini - Kutunga sentensi - Kujaza mapengo

Kusikiliza na Kuzungumza

Ufahamu wa Kusikiliza – Uwasilishaji wa uchambuzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuchambua ujumbe na fani katika matini simulizi aliyoisikiliza
- Kuwasilisha uchambuzi wake kwa wenzake kwa lugha fasaha
- Kutambua kwamba uwezo wa kuchambua na kuwasilisha mawazo kwa ufasaha ni stadi inayohitajika katika kazi kama vile uanahabari, ualimu na usimamizi wa miradi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza matini simulizi kuhusu mikondo ya fursa za ajira kutoka kwa mgeni mwalikwa au vifaa vya kidijitali
- Kuchambua ujumbe na fani katika matini hiyo
- Kuwasilisha uchambuzi darasani na wenzake kumtolea maoni
- Kurekebisha uchambuzi wake kwa kuzingatia maoni

Je, uwasilishaji mzuri wa uchambuzi wa matini unakusaidia vipi kujiandaa kwa kazi kama vile uanahabari au ualimu?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 1
- Mgeni mwalikwa
- Kinasasauti
- Vifaa vya kidijitali

- Uwasilishaji darasani - Kutoa na kupokea maoni - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Viziada lugha na ujirekodi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma kifungu simulizi akizingatia matumizi ya viziada lugha vifaavyo
- Kujirekodi akisoma na kusikia ubora wa usomaji wake
- Kutambua kwamba matumizi mazuri ya viziada lugha kama vile ishara za uso na mkono ni stadi muhimu kama vile inavyohitajika kwa mwigizaji, mwalimu au mwasiliano wa biashara

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi kingine kuhusu ajira kwa kuzingatia viziada lugha (ishara za kukubali, kutabasamu, kukunja uso)
- Kujirekodi akisoma kwa kutumia rununu au tarakilishi
- Kuwasambazia wenzake rekodi ili wamtolee maoni
- Kurekebisha usomaji kwa kuzingatia maoni

Je, viziada lugha kama vile ishara za uso na mkono vinaboresha vipi mawasiliano ya mtu anayesoma au kuzungumza hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 4
- Rununu / tarakilishi
- Vifaa vya kidijitali

- Kujirekodi akisoma - Tathmini ya viziada lugha - Maoni ya wenzake

Kuandika

Viakifishi – Kipumuo na Alama za Mtajo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza matumizi ya kipumuo na alama za mtajo katika maandishi
- Kutumia kipumuo na alama za mtajo ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba kipumuo na alama za mtajo zinatumiwa mara kwa mara katika uandishi wa makala za biashara, mahojiano ya kazi na matangazo ya ajira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili matumizi ya kipumuo na alama za mtajo kwa mifano kutoka matangazo ya kazi na mahojiano
- Kusahihisha kifungu chenye makosa ya kipumuo na alama za mtajo
- Kutunga sentensi tano kwa kuzingatia matumizi yafaayo ya kipumuo na alama za mtajo kuhusu ajira

Je, kipumuo na alama za mtajo zinatumiwa vipi katika mahojiano ya kazi na matangazo ya ajira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 11
- Mifano ya matangazo ya kazi
- Kadi za sentensi

- Kusahihisha kifungu - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha

Aina za Maneno – Viwakilishi na Vivumishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya viwakilishi na vivumishi ili kuvibainisha
- Kutambua viwakilishi na vivumishi katika matini
- Kutumia viwakilishi na vivumishi ipasavyo katika sentensi
- Kutambua kwamba viwakilishi kama vile "wao", "sisi" na vivumishi kama vile "hodari", "jasiri" vinatumiwa kuelezea sifa za wajasiriamali wanaofanikiwa katika matangazo ya biashara na maombi ya kazi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya viwakilishi na vivumishi kwa mifano kutoka matangazo ya biashara
- Kutambua viwakilishi na vivumishi katika kifungu simulizi cha ajira
- Kutunga kifungu kifupi cha aya mbili kuhusu fursa za ajira kwa kutumia viwakilishi na vivumishi mbalimbali

Je, vivumishi kama vile "hodari" na "jasiri" vinaelezea vipi sifa za wajasiriamali wanaofanikiwa katika matangazo ya biashara?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 18
- Kapu maneno
- Chati ya aina za maneno

- Kutambua viwakilishi na vivumishi - Kutunga kifungu kifupi - Kufanyiana tathmini

Kusikiliza na Kuzungumza

Matamshi Bora – Sauti /b/ na /mb/

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutofautisha matamshi ya sauti /b/ na /mb/ katika maneno mbalimbali
- Kutamka maneno yenye sauti /b/ na /mb/ ipasavyo
- Kutambua kwamba matamshi sahihi ya sauti tatanishi kama vile /b/ na /mb/ ni muhimu katika mazingira ya kazi kama vile utangazaji wa redio, ualimu na mahojiano ya ajira ambapo matamshi mabaya yanaweza kupotosha ujumbe

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili umuhimu wa matamshi bora katika mawasiliano
- Kusoma na kutamka maneno yenye sauti /b/ na /mb/ kwa zamu darasani
- Kutambua maneno yenye sauti /b/ na /mb/ katika kifungu simulizi
- Kuandika maneno yenye sauti hizo katika madaftari

Je, matamshi sahihi ya sauti /b/ na /mb/ yana umuhimu gani katika mazingira ya kazi kama vile utangazaji au mahojiano ya ajira?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 24
- Mti maneno
- Kadi za maneno
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua sauti /b/ na /mb/ katika maneno - Kutamka maneno kwa usahihi - Orodha hakiki

KUKABILIANA NA SHINIKIZORIKA

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Habari mahususi katika kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kudondoa habari mahususi katika kifungu simulizi kwa kujibu maswali (nini, nani, wapi, lini, vipi)
- Kutambua kwamba uwezo wa kudondoa habari mahususi kutoka kwa matini ni stadi muhimu katika kazi kama vile uanahabari, utafiti na usimamizi wa biashara ambapo maamuzi yanategemea habari sahihi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma kifungu simulizi "Radhi" kuhusu kukabiliana na shinikizorika
- Kujibu maswali ya habari mahususi (nini, nani, wapi, lini, vipi)
- Kupanga matukio ya kifungu kwa mtiririko sahihi
- Kujadili na wenzake maana ya msamiati ulioangaziwa

Je, uwezo wa kudondoa habari mahususi kutoka kifungu simulizi unakusaidia vipi katika kufanya maamuzi sahihi katika maisha ya kila siku?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Picha
- Michoro
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali ya ufahamu - Kupanga matukio kwa mtiririko - Kutambua msamiati

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Muundo wa barua ya kirafiki
Ngeli za Nomino – Ngeli ya A-WA

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya barua ya kirafiki
- Kujadili vipengele vya muundo wa barua ya kirafiki (tarehe, mtajo, utangulizi, mwili, hitimisho, jina)
- Kutambua kwamba muundo wa barua ya kirafiki unafanana na muundo wa barua pepe za kirafiki ambazo vijana hutumia kila siku kuwasiliana na familia na marafiki walioko mbali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya barua ya kirafiki na miktadha inayotumiwa
- Kusoma kielelezo cha barua ya kirafiki iliyoandikwa na Sidi kwa Ken
- Kutambua vipengele vya muundo wa barua hiyo
- Kujadili ujumbe, muundo na mtindo wa barua hiyo

Je, muundo wa barua ya kirafiki unafanana vipi na barua pepe za kirafiki unazozitumia kuwasiliana na marafiki wako?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Mfano wa barua ya kirafiki
- Michoro ya muundo
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 33
- Kapu maneno
- Kadi za sentensi
- Chati

- Kutambua vipengele vya muundo - Kujibu maswali - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Matamshi Bora – Sauti /bw/ na /mbw/
Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na ufasiri wa kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutofautisha matamshi ya sauti /bw/ na /mbw/ katika maneno mbalimbali
- Kutamka vitanzandimi vyenye sauti /bw/ na /mbw/ ipasavyo
- Kutambua kwamba ustadi wa kutamka sauti ngumu kama /bw/ na /mbw/ unaboresha ujasiri wa kuzungumza hadharani, stadi muhimu kwa wanasiasa, waalimu na wabunge wanaoshughulikia masuala ya jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma na kutamka maneno yenye sauti /bw/ na /mbw/ kwa zamu darasani
- Kutamka vitanzandimi vyenye sauti hizo kwa ufasaha
- Kutunga vitanzandimi vitano kwa kutumia maneno yenye sauti /bw/ na /mbw/
- Kujirekodi akikariri vitanzandimi na kusikiliza ubora wa matamshi yake

Je, kutamka kwa usahihi sauti ngumu kama /bw/ na /mbw/ kunaboresha vipi ujasiri wako wa kuzungumza hadharani?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 25
- Kinasasauti / rununu
- Kadi za maneno
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutamka vitanzandimi - Kutunga vitanzandimi - Tathmini ya matamshi

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika barua ya kirafiki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika barua ya kirafiki kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kutumia lugha ya heshima na ya kirafiki ipasavyo
- Kutambua kwamba uwezo wa kuandika barua ya kirafiki yenye ujumbe na muundo sahihi unafaa pia katika kuandika barua pepe za kirafiki au ujumbe wa mitandaoni kwa watu wa karibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa mpangilio wa barua ya kirafiki kuhusu suala la shinikizorika shuleni
- Kuandika barua ya kirafiki kumwalika rafiki kwenye hafla ya uhamasishaji wa shinikizorika
- Kuwasomea wenzake barua waliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni

Je, barua ya kirafiki yenye ujumbe na muundo sahihi inaweza kuboresha vipi uhusiano wako na rafiki au ndugu aliye mbali nawe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Nakala ya barua ya kirafiki
- Vifaa vya kidijitali

- Kuandika barua ya kirafiki - Kusomeana barua - Kutoa maoni

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ngeli za Nomino – Ngeli ya U-I na KI-VI
Matamshi Bora – Vitanzandimi na uboreshaji wa matamshi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza sifa za nomino za ngeli ya U-I na KI-VI
- Kutambua nomino za ngeli ya U-I na KI-VI katika matini
- Kutumia nomino hizo kwa kuzingatia upatanisho ufaao wa kisarufi
- Kutambua kwamba nomino za ngeli ya U-I kama vile "mkoba", "mwiko" na za KI-VI kama vile "kitabu", "kisu" zinaelezea vitu vya kawaida vinavyotumiwa nyumbani, shuleni na kazini kila siku

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za nomino za ngeli ya U-I na KI-VI
- Kutambua nomino hizo katika orodha ya maneno na sentensi za shinikizorika
- Kujaza nafasi kwa viambishi vya upatanisho wa kisarufi
- Kutunga sentensi kwa kutumia nomino za ngeli hizo

Je, nomino za ngeli ya U-I kama "mkoba" na za KI-VI kama "kitabu" zinabadilika vipi unapozitumia katika sentensi za umoja na wingi?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 37
- Kadi za maneno
- Chati ya ngeli
- Picha za vitu
- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 24
- Kinasasauti / rununu
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua nomino za ngeli husika - Kujaza mapengo - Kutunga sentensi

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Ufasiri na tathmini ya kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya utabiri na ufasiri kutokana na kifungu simulizi
- Kutoa maoni yake kuhusu ujumbe wa kifungu
- Kutambua kwamba uwezo wa kufasiri ujumbe wa matini na kutoa maoni yenye hoja unafaa pia katika mazungumzo ya kikundi, mijadala ya darasa na hata mazungumzo ya kila siku kuhusu masuala yanayoathiri vijana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena vifungu mbalimbali vya simulizi kuhusu shinikizorika
- Kufasiri ujumbe wa vifungu hivyo
- Kutoa maoni yenye hoja kuhusu maudhui ya vifungu
- Kushirikiana na wenzake kujadili ufasiri wao

Je, kufasiri ujumbe wa kifungu simulizi kuhusu shinikizorika kunakusaidia vipi kutoa hoja imara katika mijadala ya masuala yanayoathiri vijana?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa ufasiri wa matini - Kujadili ujumbe - Tathmini ya hoja

Kusoma

Kusoma kwa Ufahamu – Ufasiri na tathmini ya kifungu simulizi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kufanya utabiri na ufasiri kutokana na kifungu simulizi
- Kutoa maoni yake kuhusu ujumbe wa kifungu
- Kutambua kwamba uwezo wa kufasiri ujumbe wa matini na kutoa maoni yenye hoja unafaa pia katika mazungumzo ya kikundi, mijadala ya darasa na hata mazungumzo ya kila siku kuhusu masuala yanayoathiri vijana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma tena vifungu mbalimbali vya simulizi kuhusu shinikizorika
- Kufasiri ujumbe wa vifungu hivyo
- Kutoa maoni yenye hoja kuhusu maudhui ya vifungu
- Kushirikiana na wenzake kujadili ufasiri wao

Je, kufasiri ujumbe wa kifungu simulizi kuhusu shinikizorika kunakusaidia vipi kutoa hoja imara katika mijadala ya masuala yanayoathiri vijana?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 27
- Kamusi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutoa ufasiri wa matini - Kujadili ujumbe - Tathmini ya hoja

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Kujibu barua ya kirafiki

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujibu barua ya kirafiki kwa kuzingatia ujumbe, muundo na mtindo ufaao
- Kurekebisha barua yake kwa kuzingatia maoni ya wenzake
- Kutambua kwamba stadi ya kujibu mawasiliano kwa njia ya heshima na yenye maudhui inafaa pia katika kujibu ujumbe wa barua pepe, WhatsApp au SMS kutoka kwa familia na marafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujibu barua ya kirafiki aliyoandikiwa kuhusu shinikizorika
- Kuwasomea wenzake barua aliyoandika ili wamtolee maoni
- Kurekebisha barua kwa kuzingatia maoni yaliyotolewa
- Kuwasilisha barua iliyorekebishwa

Je, jinsi unavyojibu barua ya kirafiki inaboresha vipi uhusiano wako na mtu, kama inavyofanya ujumbe mzuri wa WhatsApp au barua pepe?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 30
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya barua

- Kuandika barua ya kujibu - Kusomeana barua - Kurekebisha insha

Matumizi ya Lugha

Ngeli za Nomino – Ngeli ya I-ZI

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza sifa za nomino za ngeli ya I-ZI
- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI katika matini
- Kutumia nomino za ngeli ya I-ZI kwa kuzingatia upatanisho ufaao wa kisarufi
- Kutambua kwamba nomino za ngeli ya I-ZI kama vile "kalamu", "ndizi", "barua" na "nguo" ni vitu vya kila siku ambavyo maumivu yake ya umoja na wingi vinabaki sawa — jambo linalofanana na maneno mengi ya Kiswahili yanayoingia kutoka lugha za kigeni

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za nomino za ngeli ya I-ZI
- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI katika orodha ya maneno na vifungu
- Kujaza nafasi kwa viambishi vya upatanisho wa kisarufi
- Kutunga sentensi na vifungu vifupi kwa kutumia nomino za ngeli ya I-ZI kuhusu shinikizorika

Je, nomino za ngeli ya I-ZI kama "kalamu" na "barua" zinabaki sawa katika umoja na wingi — hii inafanana vipi na maneno ya mkopo kutoka lugha za kigeni?

- Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 43
- Kadi za maneno
- Chati ya ngeli zote
- Picha za vitu

- Kutambua nomino za ngeli ya I-ZI - Kujaza mapengo - Kutunga vifungu vifupi

USALAMA BARABARANI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupata habari ili kuipambanua
- Kutambua miktadha ambapo usikilizaji wa kupata habari hufanyika katika jamii
- Tambua thamani ya kusikiliza kwa makini katika mazungumzo ya kila siku kama vile kusikiliza maagizo ya dereva au matangazo ya trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadiliana kuhusu maana ya kusikiliza kwa kupata habari
- Kutambua miktadha kama vile taarifa za habari, maelezo ya usalama barabarani, warsha na mikutano
- Kuchunguza vipengele vya kuzingatia katika usikilizaji huu

Je, ni wakati gani muhimu kusikia habari kwa makini katika maisha ya kila siku, kama vile unaposikia maagizo ya trafiki barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Chati
- Vifaa vya kidijitali

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Vipengele na Umuhimu
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Ratiba

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusoma kwa mapana na umuhimu wake
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa mapana (kutambua msamiati, ujumbe, kuandika muhtasari)
- Tambua jinsi kusoma vitabu na makala mbalimbali kuhusu usalama barabarani kunavyoongeza maarifa ya kujilinda

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili maana na umuhimu wa kusoma kwa mapana
- Kutambua vipengele vya kusoma kwa mapana
- Kuchunguza matini za kujichagulia kuhusu usalama barabarani

Kwa nini ni muhimu kujichagulia vitabu na makala za kusoma nje ya darasa, hasa kuhusu usalama wa barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Vitabu vya ziada
- Matini za kidijitali
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutenda
Kusikiliza kwa Kupata Habari – Vipengele vya Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi ili kuipambanua
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutenda
- Tambua jinsi vitenzi vya kauli ya kutenda, kama vile "vuka," "simama," "endesha," vinavyotumiwa kuelezea vitendo vya usalama barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mnyambuliko wa vitenzi
- Kutambua vitenzi katika kauli ya kutenda kwenye sentensi
- Kutunga sentensi zenye vitenzi vya kauli ya kutenda kuhusu usalama barabarani

Mnyambuliko wa vitenzi una umuhimu gani katika kueleza vitendo kama vile "vuka barabara" au "simama pale alama inavyosema"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 74
- Chati ya vitenzi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 65
- Kifaa cha kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusoma

Kusoma kwa Mapana – Kusoma Matini ya Kujichagulia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini ya kujichagulia akizingatia ujumbe na msamiati
- Kutambua ujumbe na kuandika muhtasari wa matini
- Tambua jinsi kusoma makala kuhusu usalama barabarani, kama vile takwimu za ajali, kunavyomfanya mtu awe na uamuzi bora barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujichagulia matini inayohusu usalama barabarani
- Kutambua msamiati mpya na kueleza maana zake
- Kuandika muhtasari wa ujumbe wa matini

Je, unafanya nini ili kupata ujumbe sahihi kutoka kwa matini unayoijichagulia kusoma kuhusu usalama barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Matini mbalimbali za kujichagulia
- Kamusi

- Kutoa muhtasari - Kujibu maswali - Kutambua msamiati

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Ratiba
Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendea

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya ratiba (ujumbe, muundo, mtindo)
- Kutambua sehemu za ratiba kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi ratiba ya mpango wa uhamasishaji wa usalama barabarani inavyosaidia shughuli kufanyika kwa utaratibu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma ratiba ya mfano ya uhamasishaji wa usalama barabarani
- Kujadili vipengele vya ratiba kutoka kwa mfano
- Kuchunguza mifano zaidi ya ratiba mtandaoni

Je, ratiba ya hafla ya uhamasishaji wa usalama barabarani inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wajue cha kufanya na wakati gani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Mfano wa ratiba
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 75
- Kadi za vitenzi

- Kutambua vipengele vya ratiba - Kujibu maswali

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupata Habari – Mazungumzo Kuhusu Usalama Barabarani

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mazungumzo ya kupata habari kuhusu jinsi ya kuepuka ajali za barabarani
- Kutumia vipengele vya usikilizaji ipasavyo katika mazungumzo
- Tambua thamani ya mazungumzo ya makini kuhusu usalama kama vile kuzingatia maelekezo ya daktari au mtaalamu wa trafiki

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuzungumza na wenzake kuhusu jinsi ya kuepuka ajali
- Kuzingatia vipengele vya usikilizaji wakati wa mazungumzo
- Kutoa maoni kuhusu uzungumzaji wa wenzake

Je, unazingatia nini unaposikiliza maelekezo ya mtaalamu wa usalama barabarani ili uweze kuyafuata ipasavyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 66
- Vifaa vya kidijitali
- Matini ya mwalimu

- Kushiriki mazungumzo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Mapana – Msamiati na Muhtasari
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Ratiba ya Uhamasishaji

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutoa muhtasari wa ujumbe wa matini ya kujichagulia
- Kutambua msamiati na kuutumia ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi kurekodi msamiati mpya kutoka kwa makala za usalama barabarani unavyosaidia kuboresha mawasiliano halisi barabarani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuwasilisha muhtasari wa matini kwa wenzake
- Kutumia kamusi kueleza msamiati mpya
- Kutunga sentensi kwa kutumia msamiati uliotambuliwa

Je, unarekodi vipi msamiati mpya unaojifunza kutoka kwa matini za usalama barabarani ili uutumie ipasavyo baadaye?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 68
- Shajara ya msamiati
- Kamusi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 70
- Vifaa vya kidijitali
- Mifano ya ratiba

- Kutoa muhtasari - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Mnyambuliko wa Vitenzi – Kauli ya Kutendwa na Kutendewa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili sifa bainifu za kauli ya kutendwa na kutendewa
- Kutambua na kutumia vitenzi katika kauli hizi ipasavyo
- Tambua jinsi kauli ya kutendwa na kutendewa, kama vile "aligongwa" au "alipewa msaada," zinavyobeba maana muhimu katika ripoti za ajali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili sifa za kauli ya kutendwa na kutendewa kwa mifano
- Kutambua vitenzi vya kauli hizi kwenye kifungu
- Kugeuza vitenzi kutoka kauli moja hadi nyingine

Tofauti ya "aligonga" (kutenda) na "aligongwa" (kutendwa) ni ipi, na mabadiliko haya yanabadilisha vipi ujumbe katika ripoti ya ajali barabarani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 78
- Jedwali la mnyambuliko
- Vifaa vya kidijitali

- Kugeuza vitenzi - Kutunga sentensi - Jedwali la mnyambuliko

KUKABILIANA NA MABADILIKO YA MAISHA YA KIBINAFSI

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupambanua – Maana na Vipengele
Kusoma kwa Kina – Maana na Umuhimu wa Mbinu ya Kurashia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupambanua
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusikiliza kwa kupambanua (msamiati, viziada lugha, kiimbo)
- Tambua jinsi kusikiliza kwa makini mazungumzo ya wazazi au washauri kuhusu mabadiliko ya maisha inavyosaidia kufanya maamuzi bora

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kusikiliza kwa kupambanua
- Kujadili vipengele mbalimbali vya kuzingatia
- Kutafiti vitabuni au mtandaoni kuhusu vipengele hivi

Je, unasikiliza vipi mazungumzo ya mshauri au mwalimu kuhusu mabadiliko ya maisha ili uweze kuyaelewa na kuyafuata?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 87
- Matini mbalimbali

- Kujibu maswali - Kujadiliana darasani

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uhariri – Maana na Umuhimu wa Kuhariri Matini
Ukanushaji – Wakati Uliopita

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya uhariri wa matini
- Kujadili umuhimu wa uhariri katika uandishi
- Tambua jinsi uhariri, kama vile kusahihisha ujumbe wa barua au makala ya gazeti, unavyohakikisha habari inaeleweka na kuaminika na hadhira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya uhariri
- Kujadili hatua na kanuni za uhariri
- Kutambua makosa ya kisarufi na kitahajia katika sentensi

Kwa nini ni muhimu kuhariri kazi yako ya uandishi kama vile ripoti au barua ya maombi ya kazi kabla hujawasilisha kwa hadhira lengwa?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Matini yenye makosa
- Chati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 94
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua makosa - Kujibu maswali

Kusikiliza na Kuzungumza

Kusikiliza kwa Kupambanua – Kupambanua Maana na Mielekeo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutambua maana na mielekeo ya ujumbe kutoka kwa matini ya kusikiliza
- Kueleza usahihi wa ujumbe kwa kuzingatia msamiati, viziada lugha na kiimbo
- Tambua jinsi kupambanua ujumbe wa mshauri au mzazi, kwa mfano kutofautisha ushauri wa kweli na wa hisia tu, inavyosaidia maamuzi bora maishani

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusikiliza matini kutoka kwa mwalimu au mgeni
- Kutambua mielekeo ya ujumbe
- Kujadili vipengele vilivyotumiwa

Unawezaje kupambanua kama mshauri anakuambia ukweli au akuambia tu unachopenda kusikia, kwa kuzingatia sauti yake na maneno anayotumia?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Matini ya kusikiliza
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua mielekeo - Kujadiliana - Kufanyiana tathmini

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Kina – Kutumia Mbinu ya Kurashia
Uhariri – Hatua na Kanuni za Kuhariri Matini

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kusoma matini kwa kutumia mbinu ya kurashia
- Kutambua maneno muhimu, utangulizi na hitimisho
- Tambua jinsi mbinu ya kurashia inavyosaidia mwanafunzi kupitia haraka matini nyingi za mitihani au vitabu vya ziada bila kupoteza ujumbe muhimu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kupitia matini kwa haraka na kutambua sehemu muhimu
- Kusoma matini ya "Hatma ya Ziara" kwa kurashia
- Kuwasilisha ujumbe wa matini kwa wenzake

Je, unafanya nini unapotaka kupata haraka ujumbe wa sura nzima bila kusoma kila sentensi, kama vile unapopitia kitabu cha historia kabla ya mtihani?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Matini ya "Hatma ya Ziara"
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Makala yenye makosa
- Orodha ya kanuni za uhariri

- Kutoa ujumbe wa matini - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Ukanushaji – Wakati Uliopo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati uliopo ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati uliopo unavyotumiwa kuelezea tabia ambazo mtu hazifanyi, kama vile "Sisomi bila kuelewa" au "Situmii muda mwingi kwenye mitandao ya kijamii"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati uliopo
- Kusoma kifungu na kutambua vitenzi vilivyokanushwa
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati uliopo

Unatumia vipi kiambishi kanushi kueleza tabia unayoiepuka sasa hivi, kama vile kueleza kwa mzazi wako kwamba "Sisomi usiku wa manane" au "Sijihusishi na tabia mbaya"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 96
- Chati ya ukanushaji
- Kifungu cha mfano

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga sentensi

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kusikiliza kwa Kupambanua – Mazungumzo Kuhusu Mabadiliko ya Maisha
Kusoma kwa Kina – Msamiati na Ujumbe kutoka Matini iliyorashiwa

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mazungumzo kuhusu mabadiliko ya maisha ya kibinafsi kwa kuzingatia msamiati, viziada lugha na kiimbo
- Kuwasikiliza wenzake na kutoa maoni kwa heshima
- Tambua jinsi mazungumzo ya wazi kuhusu mabadiliko, kama vile kujadili changamoto za ujana na mshauri, yanavyosaidia kupona na kukua

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuzungumza na wenzake kuhusu mabadiliko ya maisha yao
- Kutumia msamiati, viziada lugha na kiimbo kinachofaa
- Kuwasiliana na kutoa maoni kwa heshima

Unawasiliana vipi mabadiliko ya maisha yako kwa mwenzako, kama vile kubadilisha shule au kupoteza rafiki, ili yeye akuelewa ipasavyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 85
- Vifaa vya kidijitali
- Mwongozo wa mazungumzo
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 88
- Shajara ya msamiati
- Kamusi

- Kushiriki mazungumzo - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kuandika

Uhariri – Kuhariri Matini ya Mwanafunzi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika makala kuhusu suala mtambuko na kuihariri
- Kupata maoni ya mwenzake na kurekebisha makala
- Tambua jinsi uhariri wa kazi ya mwenzako, kama vile kusahihisha barua ya rafiki au makala ya gazeti la shule, unavyokuza ushirikiano na ustadi wa lugha

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika makala yenye aya tatu kuhusu mabadiliko ya maisha
- Kutoa makala kwa mwenzake ahariri
- Kusikia maoni na kurekebisha

Je, unasaidiaje mwenzako kuboresha kazi yake ya uandishi bila kumkera, kama vile unavyopitia insha yake na kutoa maoni ya kujenga?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 91
- Daftari la mwanafunzi
- Orodha hakiki ya uhariri

- Kuhariri makala - Kufanyiana tathmini - Kusomeana kazi

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Ukanushaji – Wakati Ujao
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Maana na Miktadha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua na kutumia ukanushaji wa wakati ujao ipasavyo
- Tambua jinsi ukanushaji wa wakati ujao unavyotumiwa kueleza nia za mabadiliko, kama vile "Sitarudi kwa tabia ile mbaya" au "Sitakaa nyumbani bila kujifunza kitu"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili viambishi vya ukanushaji wa wakati ujao
- Kutambua vitenzi vilivyokanushwa katika wakati ujao
- Kutunga sentensi za ukanushaji wa wakati ujao kuhusu mabadiliko ya maisha

Unaandaje azma yako ya siku zijazo kwa lugha sahihi ukitumia ukanushaji, kama vile "Sitaachana na ndoto zangu" au "Hamtanisikia nikisema sitaweza"?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 98
- Chati ya ukanushaji
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Chati ya kanuni

- Kutambua viambishi - Kanusha sentensi - Kutunga kifungu

KUDHIBITI TAKA KATIKA MAZINGIRA

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Vipengele vya Kuzingatia

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kusoma kwa ufasaha (matamshi bora, kasi ifaayo, kiimbo, viziada lugha)
- Kujadili umuhimu wa vipengele hivi
- Tambua jinsi kusoma kwa ufasaha kwa sauti, kama vile msomaji wa habari wa redio au kiongozi wa ibada, kunavyohakikisha ujumbe unafika kwa hadhira bila upotofu

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili vipengele vya kusoma kwa ufasaha
- Kutazama video za watu wanaosoma kwa ufasaha
- Kujadili umuhimu wa kila kipengele

Nini tofauti kati ya msomaji wa habari wa redio anayesoma kwa ufasaha na mtu anayesoma bila kuzingatia kiimbo au kasi, na tofauti hii inabadilisha vipi uelewa wa hadhira?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Vifaa vya kidijitali
- Video za usomaji

- Kutambua vipengele - Kujadiliana

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Notisi
Aina za Maneno – Vielezi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya notisi ili kuipambanua
- Kueleza umuhimu wa notisi katika mawasiliano
- Tambua jinsi notisi, kama vile notisi ya mkutano wa wazazi au tangazo la kampuni, inavyofanikisha mawasiliano ya haraka na wazi katika mazingira ya biashara na serikali

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya notisi na umuhimu wake
- Kutafiti mtandaoni mifano ya notisi
- Kujadili vipengele vya notisi kwa kurejelea mfano

Je, notisi tofautianaje na ujumbe wa kawaida wa simu, na kwa nini notisi rasmi ya mkutano au tukio ina nguvu zaidi ya mawasiliano ya kila siku?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 110
- Chati ya vielezi

- Kujibu maswali - Kutambua vipengele - Kujadiliana

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Kanuni za Kuzingatia
Kusoma kwa Ufasaha – Kusoma Kifungu cha Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kusikiliza mfano wa uzungumzaji kutoka kwa mwalimu au kifaa cha kidijitali
- Tambua jinsi kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo, kama kulenga hadhira na kutumia toni ifaayo, zinavyofanya kazi kama vile zinazotumiwa na waandishi wa habari wa redio

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili kanuni za uzungumzaji wa papo kwa hapo
- Kusikiliza mfano wa uzungumzaji
- Kutambua kanuni zilizozingatiwa

Ukiomba kunena ghafla katika sherehe ya shule kuhusu udhibiti wa taka, unazingatia kanuni zipi ili ujumbe wako ufike kwa hadhira bila mkanganyiko?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya kanuni
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Kifungu cha maelezo

- Kutambua kanuni - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kuandika

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele vya Notisi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika kuandika notisi (ujumbe, mtindo, umbo)
- Kutambua muundo wa notisi kutoka kwa mfano
- Tambua jinsi muundo wa notisi, kama jina la taasisi, tarehe, hadhira na mwili, unavyofanana na muundo wa barua rasmi ya kampuni au shirika

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma notisi ya mfano ya siku ya upanzi wa miche
- Kujadili vipengele vya notisi kutoka kwa mfano
- Kutambua umbo la notisi

Notisi ya mkutano wa chama cha mazingira shuleni inapaswa kujumuisha nini ili washiriki wote wajue nini kitafanyika, wapi, lini na nani anahusika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Mfano wa notisi
- Vifaa vya kidijitali

- Kutambua vipengele - Kujibu maswali - Orodha hakiki

Matumizi ya Lugha
Kusikiliza na Kuzungumza

Aina za Maneno – Viunganishi
Uzungumzaji wa Papo kwa Hapo – Mazoezi ya Kuzungumza

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya viunganishi na mifano yake
- Kutumia viunganishi mbalimbali ipasavyo katika sentensi
- Tambua jinsi viunganishi kama "na," "lakini," "kwa sababu" vinavyounganisha mawazo katika hoja za mazungumzo, kama vile "Tutadhibiti taka kwa sababu tutunzapo mazingira tunaepuka magonjwa"

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana na aina za viunganishi
- Kutambua viunganishi kwenye kifungu cha maelezo
- Kujaza nafasi kwa viunganishi vifaavyo

Tofauti ya sentensi "Tupa taka. Weka mazingira safi" na "Tupa taka ili uweke mazingira safi" ni ipi, na kiunganishi hicho kinabadilisha vipi nguvu ya ujumbe?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 111
- Kifungu cha maelezo
- Kadi za viunganishi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 102
- Mwongozo wa maigizo
- Vifaa vya kidijitali

- Kujaza pengo - Kutunga sentensi - Kutunga aya

Kusoma

Kusoma kwa Ufasaha – Msamiati na Ujumbe kutoka Kifungu cha Maelezo

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutafiti vifungu zaidi vya maelezo na kuvisoma kwa ufasaha
- Kutambua msamiati na ujumbe kutoka kwa vifungu
- Tambua jinsi kutafuta na kusoma makala za kidijitali kuhusu udhibiti wa taka, kama vile ripoti za shirika la mazingira, kunavyosaidia kuunda hoja za kukingaa mazingira

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kutafuta vifungu vya maelezo vitabuni au mtandaoni
- Kusoma kwa kuzingatia vipengele vya ufasaha
- Kuandika msamiati na ujumbe kwenye shajara

Je, unawezaje kutumia vifungu vya maelezo uvisomavyo mtandaoni kuhusu udhibiti wa taka kuunda hoja za kushawishi watu wengine waache kutupa taka hovyo?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 104
- Matini za kidijitali
- Shajara ya msamiati

- Kusoma kwa sauti - Kutambua msamiati - Kufanyiana tathmini

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Notisi ya Mkutano
Aina za Maneno – Vihusishi na Vihisishi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kuandika notisi ya mkutano wa chama cha mazingira kwa kuzingatia vipengele vifaavyo
- Kusambaza notisi na kupata maoni ya wenzake
- Tambua jinsi ujuzi wa kuandika notisi unavyofaa katika mazingira ya kazi, kama vile msaidizi wa ofisi au mwandishi wa habari anayehitaji kupeleka taarifa haraka

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandika notisi ya mkutano wa uhamasishaji wa mazingira
- Kuwasambazia wenzake notisi na kupata maoni
- Kurekebisha notisi kulingana na maoni

Je, unaandika vipi notisi inayojibu maswali yote muhimu – nini kitafanyika, wapi, lini, na nani anahusika – kwa lugha fupi, wazi na ya kuvutia hadhira?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 107
- Daftari au tarakilishi
- Orodha hakiki ya notisi
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 113
- Mazungumzo ya mfano
- Kadi za vihisishi

- Kuandika notisi - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

UADILIFU KATIKA UONGOZI SHULENI

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha – Maana na Sifa za Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya mjadala na kuupambanua na aina nyingine za mazungumzo
- Kujadili sifa za mjadala
- Tambua jinsi stadi za mjadala, kama vile kujadili ahadi za mgombea wa kiti au kupinga sera ya kampuni, zinavyosaidia mtu kujiamini na kulinda haki zake katika mazingira ya kazi na jamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya mjadala
- Kujadili sifa za mjadala (pande mbili, utaratibu, hoja thabiti)
- Kutambua mjadala kutoka kwa aina nyingine za mazungumzo

Mjadala unatofautiana vipi na mazungumzo ya kawaida ya baina yako na rafiki, na stadi gani za mjadala zinakusaidia unapohitajika kutetea haki yako kazini au mbele ya mamlaka?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya sifa

- Kujibu maswali - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Maana na Vipengele vya Kifungu Simulizi
Uandishi wa Kiuamilifu – Maana na Umuhimu wa Shajara

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kutambua vipengele vya kuzingatia katika usomaji wa kifungu simulizi
- Tambua jinsi kuelewa vipengele vya kifungu simulizi, kama vile msuko wa hadithi na wahusika, kunavyosaidia katika kuelewa riwaya, filamu au ripoti ya tukio la kijamii

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana ya kifungu simulizi
- Kujadili vipengele vya kuzingatia katika usomaji
- Kutabiri ujumbe kwa kurejelea kichwa au picha

Je, unabainishaje wahusika, matukio na ujumbe mkuu katika hadithi au ripoti ya mkutano wa shule unaoisoma kwa mara ya kwanza?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Vifaa vya kidijitali
- Chati ya vipengele
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara

- Kujibu maswali - Kujadiliana

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Mkato

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno na mbinu ya mkato
- Kutambua maneno yaliyoundwa kwa mbinu ya mkato
- Tambua jinsi maneno ya mkato kama "kakangu," "babangu," inavyofanya mazungumzo ya kila siku kuwa ya asili na ya karibu zaidi, kama vile unapomwambia jirani yako mtu wa familia yako

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza dhana ya uundaji wa maneno
- Kutambua maneno ya mkato kwenye kifungu
- Kuunda maneno ya mkato kwa kutumia nomino na vivumishi vimilikishi

Unatumia maneno ya mkato kama "mamangu" badala ya "mama yangu" lini, na mazungumzo yanabadilika vipi kwa hisia na ukaribu unapotumia mkato badala ya maneno mawili?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 128
- Chati ya maneno ya mkato
- Vifaa vya kidijitali

- Kuunda maneno ya mkato - Kutunga sentensi - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza
Kusoma

Kuzungumza kwa Ufasaha – Kanuni za Kuandaa Mjadala
Kusoma kwa Ufahamu – Kusoma Kifungu Simulizi na Kutambua Ujumbe

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili kanuni za kuandaa mjadala (kutafiti, kuielewa hadhira, kujua malengo)
- Kusikiliza mfano wa mjadala na kutambua hoja
- Tambua jinsi kujiandaa vizuri kwa mjadala, kama vile muundo wa hoja za mahojiano ya kazi, unavyomfanya mtu atamkwe na kuaminiwa na wasikilizaji wake

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kujadili kanuni za kuandaa mjadala
- Kusikiliza mfano wa mjadala
- Kutambua hoja za kuunga mkono na kupinga

Kabla ya kushiriki mjadala shuleni kuhusu uadilifu wa kiongozi, unatayarisha vipi hoja zako ili zisimame imara dhidi ya upinzani wa upande mwingine?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Vifaa vya kidijitali
- Karatasi za kuandikia hoja
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kifungu simulizi
- Kamusi

- Kutambua hoja - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kuandika
Matumizi ya Lugha

Uandishi wa Kiuamilifu – Vipengele na Aina za Shajara
Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Kuambatanisha

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kujadili vipengele vya muundo wa shajara (tarehe, siku, mwaka, mwili)
- Kueleza aina za shajara (kibinafsi na rasmi)
- Tambua jinsi aina mbalimbali za shajara, kama shajara ya kiranja, ya meneja au ya hospitali, zinavyotumikia madhumuni tofauti katika mazingira ya kazi na maisha ya kibinafsi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kusoma mifano ya shajara ya kibinafsi na ya kiranja
- Kujadili vipengele vya muundo na aina za shajara
- Kuchunguza mifano zaidi ya shajara mtandaoni

Tofauti kati ya shajara yako ya kibinafsi na shajara rasmi ya kiranja au afisa wa ofisi ni ipi, na kwa nini ni muhimu kujua tofauti hizo unapoingia mazingira ya kazi?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Mifano ya shajara
- Vifaa vya kidijitali
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 130
- Chati ya nomino ambata

- Kutambua vipengele - Kujadiliana - Orodha hakiki

Kusikiliza na Kuzungumza

Kuzungumza kwa Ufasaha – Mazoezi ya Kushiriki Mjadala

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kushiriki mjadala kuhusu uadilifu wa wanafunzi katika uongozi wa shule kwa kuzingatia kanuni zifaazo
- Kutoa na kukabiliana na hoja kwa lugha ya adabu
- Tambua jinsi stadi za mjadala zinavyofaa katika mazungumzo ya biashara, vikao vya bodi na mazungumzo ya kisiasa ambapo pande mbili lazima zikubaliane au kutofautiana

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kuandaa hoja za mjadala kuhusu "Wanafunzi waadilifu wapewe uongozi shuleni"
- Kushiriki mjadala kwa kuzingatia kanuni zote
- Kupata maoni ya wenzake

Unatetemeka au unajiamini zaidi unapojaribu kushawishi kundi kubwa kuhusu suala zito, na unafanya nini ili ujasiri wako uonekane katika sauti na mwili wako wakati wa mjadala?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 119
- Karatasi za hoja
- Vifaa vya kidijitali

- Kushiriki mjadala - Kufanyiana tathmini - Orodha hakiki

Kusoma
Kuandika

Kusoma kwa Ufahamu – Msamiati na Maswali ya Ufahamu
Uandishi wa Kiuamilifu – Kuandika Shajara ya Uchaguzi wa Viongozi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kutumia msamiati kutoka kwa kifungu simulizi ipasavyo katika sentensi
- Kutoa maoni kuhusu ujumbe wa kifungu
- Tambua jinsi kuelewa na kutumia msamiati mzuri wa kifungu simulizi unavyokuwezesha kuzungumza na kuandika kwa ufasaha zaidi, kama vile ripoti ya mwandishi wa habari au mshairi

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza maana za msamiati kutoka kwa kifungu
- Kutunga sentensi kwa msamiati huo
- Kujadili ujumbe wa kifungu na kuwasilisha maoni

Je, unawezaje kutumia msamiati tajiri wa kifungu simulizi ulichokisoma katika mazungumzo yako ya kila siku ili uonekane ni mtu wa lugha bora na anayeaminika?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 121
- Kamusi
- Daftari la msamiati
Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 124
- Daftari au tarakilishi
- Mifano ya shajara

- Kutunga sentensi - Kujibu maswali - Kufanyiana tathmini

Matumizi ya Lugha

Uundaji wa Maneno – Mbinu ya Uradidi

Kufika mwisho wa funzo mwanafunzi aweze:
Mwisho wa funzo,
- Kueleza mbinu ya uradidi katika uundaji wa maneno
- Kutambua na kuunda maneno ya uradidi
- Tambua jinsi maneno ya uradidi kama "polepole," "tembeatembea," au "mmojammoja" yanavyofanya lugha iwe ya kuvutia na yenye msisitizo, kama vile katika ushairi, michezo ya watoto au matangazo

Mwanafunzi aelekezwe:
- Kueleza mbinu ya uradidi kwa mifano
- Kutambua maneno ya uradidi kwenye sentensi
- Kuunda maneno ya uradidi na kutunga sentensi

Maneno ya uradidi kama "haraka haraka" au "mmojammoja" yanabeba nguvu ya msisitizo – yanabadilika vipi maana ya sentensi unapotumia uradidi badala ya neno moja tu?

Akili Pevu Kiswahili Gredi 10 uk. 131
- Chati ya uradidi
- Vifaa vya kidijitali

- Kuunda maneno ya uradidi - Kutunga sentensi - Kufanyiana tathmini